The intellectual foundations of Asia minor studies: The R.W. Dawkins-Melpo Merlier correspondence

<p>Ή έπιστημονική μελέτη τής Μικράς ’Ασίας υπήρξε παράγωγο δύο έκ-<br />δηλώσεων τής ευρύτερης εύρωπαϊκής παιδείας τού δέκατου όγδοου αίώνα,<br />πού έφεραν τήν εύρωπαϊκή σκέψη σε άμεση επαφή μέ τήν ιστορική<br />προσωπικότητα τού Μικρασιατικού κόσμου. Ή μία έκδήλωση ήταν ή<br />περιηγητική φιλολογία καί ή δεύτερη οί ερασιτεχνικές άρχαιολογικές<br />αποστολές τών μελών καί έκπροσώπων τής Εταιρείας τών Dilettanti τού<br />Λονδίνου. Οί έξελίξεις τού δέκατου ένατου αίώνα εύνόησαν τή μελέτη<br />τής τοπογραφίας καί τής ιστορικής γεωγραφίας τής Μικρασιατικής χερσονήσου<br />καί άνοιξαν στήν έρευνα τό εύρύτατο πεδίο τής έλληνικής καί<br />ρωμαϊκής αρχαιολογίας τής περιοχής. Ή ένασχόληση μέ τό ιστορικό<br />παρελθόν έστρεψε σταδιακά τό ένδιαφέρον καί προς τίς μεταγενέστερες<br />επιβιώσεις τών αρχαίων πολιτισμών τής Μικράς ’Ασίας, καί μάλιστα<br />προς τή ζωντανή συνέχεια τής πολιτισμικής αύτής παράδοσης, πού αντιπροσώπευαν<br />τά γλωσσικά ιδιώματα καί ό συλλογικός βίος τού έλληνορ-<br />θόδοξου πληθυσμού τής χερσονήσου. Κατεξοχήν έκπρόσωπος τού προσανατολισμού<br />αυτού υπήρξε ό ’Αγγλος έλληνιστής Richard Μ. Dawkins<br />(1871 - 1955), πού έγκατέλειψε τά αρχαιολογικά του ένδιαφέροντα γιά νά<br />αφιερώσει τή ζωή του στήν έρευνα τών έλληνικών ιδιωμάτων καί τής λαογραφίας<br />τής Καππαδοκίας καί τής Λυκαονίας.<br />Τό ένδιαφέρον αύτό έφερε τόν Dawkins σέ έπαφή μέ τήν προσπάθεια<br />τής Μέλπως Μερλιέ νά διασώσει τά στοιχεία τού πολιτισμού τών Ελλήνων<br />τής Μικράς ’Ασίας μετά τήν έξοδο. Ή κοινή φροντίδα τού Dawkins<br />καί τής Μέλπως Μερλιέ πήγαζε άπό μιά αντίληψη τού έλληνικοΰ πολιτισμού<br />πού ξεπερνοΰσε τά όρια τού ελληνικού κράτους. Ή αντίληψη αύτή<br />διαπνέει τήν έπικοινωνία τών δύο κορυφαίων σκαπανέων τής έρευνας τού<br />Μικρασιατικού έλληνισμοΰ. Άπό τήν άλληλογραφία Dawkins - Μερλιέ,<br />πού καλύπτει τήν περίοδο 1933- 1955, έπιβίωσαν στό ’Αρχείο Μερλιέ τού<br />Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών πέντε γράμματα τού Dawkins καί ένα<br />τής Μέλπως Μερλιέ. Τά έξι αύτά γράμματα δημοσιεύονται καί σχολιάζονται.<br />Άπό τήν άλληλογραφία προκύπτει ότι πολλά έρευνητικά προγράμματα<br />πού πραγματοποίησε τό Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών είχαν<br />τήν άφετηρΐα τους σέ ίδέες καί εισηγήσεις τού Dawkins προς τήν Μέλπω </p><p>Μερλιέ. Μέ τον τρόπο αυτό ή ερευνά τοΰ Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών<br />συνδέθηκε μέ τήν μακρά παράδοση τής ευρωπαϊκής μικρασιολογικής<br />έπιστήμης.</p>