Het subcultureel decor van de levensverhalen van een aantal Vlaamse lesbiennes

Dit artikel handelt over de vorming van zelfbeelden bij Vlaamse lesbiennes en de rol die de lesbische subcultuur daarin speelt. Het concrete proces van betekenisgeving wordt bestudeerd. Deze probleemstelling is gerezen in de loop van een kwalitatief onderzoek waar de fases van dataverzameling en -analyse niet strikt gescheiden werden, maar gelijktijdig verliepen. Er werd vastgesteld dat er opvallend weinig overeenkomst bestond tussen de zelfbeelden van de verschillende respondenten, hoewel ieder verhaal afzonderlijk wel mooi in elkaar zat en het proces van betekenisgeving ten dele te reconstrueren was. Die vaststelling nodigde uit om het specifieke in elke verhaal te bekijken en deed de vraag rijzen of er in wetenschappelijk onderzoek naar identiteitsvorming bij homosexuelen niet vaak te sterk abstractie wordt gemaakt van de concrete betekenisgeving. Regelmatig wordt er immers geschetst hoe een homosexuele identiteit doorheen verschillende fases tot stand zou komen, of worden er bepaalde identiteitstypes beschreven (Ponse, 1978; Schreurs, 1986; Kitzinger, 1987; Jenness, 1992). De lesbische subcultuur zou hier een belangrijke rol in speien. De specifieke vraag naar de impact van de lesbische subcultuur kan verder ook begrepen worden in relatie tot de Stelling dat de subculturele ideeën bij wijze van spreken een 'tegengif zouden vormen tegen de negatieve betekenissen die er in de dominante cultuur aan lesbiennes worden gekoppeld (Schreurs, 1986: 19-21; 63-64; Jennes, 1992; 67; 72-73). Zonder aan de manier waarop een lesbienne zich verhoudt tot de subcultuur bepaalde persoonlijkheidstypes of ontwikkelingsfases te koppelen wordt er gekeken naar de concrete (her-)interpretaties van de subculturele ideeën. Er zal eerst worden ingegaan op de concepten zelfbeeld, lesbiennes, achtergrond van een zelfbeeld, en lesbische subcultuur, zonder evenwel volledig abstractie te maken van het concrete onderzoek. Vervolgens wordt de onderzoeksmethode toegelicht. Aan de hand van concrete levensverhalen wordt er dan ingegaan op het proces van betekenisgeving en de mate waarin de subcultuur hier een rol in speelt. Tenslotte worden in het besluit de verschillende conclusies in verband met dit proces van betekenisgeving samengebracht.