SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl)

VI. ve VII. yüzyıl Anadolu şehirleri hakkında bilgi veren kaynakların kısıtlı olması yanında Anadolu kırsalı hakkında kaynak da hemen hemen yoktur. St. Theodoros’un vitasının/hayat hikayesinin VII. yüzyılın ortalarına kadar yazıldığı, vitadaki olaylar anlatısından anlaşılmaktadır. Anadolu şehirleri, toponimi, topoğrafya, siyasi, sosyo-kültürel tarih açısından önem arz eden Theodoros’un hayat hikayesi, batıda birçok çalışmaya konu olurken ülkemizde henüz hak ettiği ilgiyi görmemiştir. Festugiére tarafından Grekçe orijinal metin ile birlikte neşredilen hayat hikayesi, Bizans Anadolu’sunun VI. ve VII. yüzyılı için ana kaynak niteliğindedir. Theodoros’un mucizeleri ve bu mucizelerin sonraki nesillere duyurulması amacıyla yazılan hayat hikayesinde dönemin insanının inanç ve düşünce dünyası görülebilmektedir. Bu doğrultuda hayat hikayesinde bulunan Bizans Anadolu’sunda aziz kültü, ikonalara duyulan saygı, kilise hiyerarşisi, dinî gruplar, kutsal günler ve bayramlar gibi birçok dinî yapıya dair bilgiler çalışmamızda işlenmiştir. Kırsaldaki her türlü sorunda ahalinin başvurduğu mercinin kilise ve azizler olduğu, zor durumlarda azizlerin sığınılacak bir liman oluşu ve aziz kültünün canlılığı birçok örnekte görülmektedir. İkonaların Tanrı ile insanlar arasında bir vesile oluşu ve şifacı/koruyucu özelliklerinin olduğuna inanıldığı, kilise hiyerarşisinin yardımcı diyakozdan patriğe bir seyir izlediği ve bazı din adamlarının adları, Anadolu’da yaşayan dinî grupların Hristiyan, Yahudi ve Heretiklerden oluştuğu, Noel ve oluşumları devam eden yortuların da kutsal günler olarak kutlandığına dair birçok örnek bulunmaktadır.