Gerundials in Hamza-nâme's 72. Volume

Toplam 72 ciltten oluşan Hamza-nâmeler, Hamzavî tarafından 14. yüzyılda Eski Anadolu Türkçesine kazandırılmıştır. Bu çalışmada, külliyatın 72. cildi konu edinilmiştir. [99/b] varağında bulunan derkenarda: bin iki yüz yirmi yedi yılı on üç Rebîülevvel salı gecesi saat dokuz buçukta şevketli efendimiz dünyaya bir erkek evlâdı teşrif eyledi, denilmektedir. 14. yüzyılda telif edilen eserin incelenen metninin 13 Rebîülevvel Hicrî 1227 tarihinde istinsah edildiği Hicrî bu tarih de Miladî 27 Mart 1812 tarihine denk gelmektedir. On dokuzuncu yüz yılın başında istinsah edildiği derkenarda açık bir biçimde anlaşılmaktadır. Yani telif tarihinden beş yüz yıl sonra istinsah edilmesi Türk dilinin tarihî gelişim seyrî bakımından önem arz etmektedir. Metin dil özellikleri bakımından incelendiğinde Eski Türkçe ve 14. yüzyıl Eski Anadolu Türkçesi dil özellikleri yanında 18. yüzyıl Türkçesi dil özelliklerini de barındırmaktadır. Eski Türkçe tün, bürü Eski Anadolu Türkçesi dil özellikleri: eytmek, karındaş, irte, kanı, kangı depre, gice gibi kelimelerin yanında 18. yüzyıl Türkçesi dil özelliklerini bakımında ekler daha açık bir biçimde görülebilir: “yor” aglayor, virmiyor; “AcAk”, idecek, dönecek, virecek; “dur(ur)”, yıllardur, olacakdur gibi örnekler bulunmaktadır. Türk dili fiiller bakımından oldukça zengin bir dildir. Bu zenginliği arttıran ve ona işlevsellik katan diğer bir husus ise fiilimsilerin yapısı ve kullanım esnekliğine sahip olmalarıdır. İsim-fiil, sıfat-fiil ve zar-fiil cümlenin örülmesinde ve yapısında kolayca işletilebilecek geçici kelimeler ve fonksiyonlar üretebilir. Fiilimsi ve ekleri ile ilgili bilim insanları tarafından pek çok bilimsel çalışma yapıldı, fakat aşağıdaki açıklama ve alıntılardan da anlaşılacağı üzere bu konu hakkında henüz ortak bir görüş birliği oluşmamıştır. Fiilimsiler grubu, isim soylu olan isim, sıfat ve zarf görevli kelimeler olarak işlenmektedir. Fiil zengini olan Türkçeye, fiilimsi ekleriyle sayısız kelime kazandırılabilmektedir. Hamza-nâme’nin 72. Cildinde yapılan fiil çekimleri ve oldukça işlevsel ve yoğun kullanılan fiilimsiler bu görüşü teyit etmektedir.