Pod wiatr…

Monografia Pod wiatr… Czytanie życia Józefy Śmigielskiej-Dobieszewskiej jest propozycją biografii dziewiętnastowiecznej emancypantki, której życie obejmowało prawie osiem dekad, od 1821 do 1899 r. Było ono nie tylko długie, ale i kręte, pełne zmian zarówno w obrębie jednostkowych doświadczeń, jak i przeobrażeń cywilizacyjnych ówczesnego świata. Śmigielska okazuje się w tej perspektywie niebanalną postacią polskiej kultury „południa wieku”, reprezentantką fascynującego pokolenia „trzeźwych entuzjastów”, kobietą niewolną od słabości, ale na pewno odważną i niezależną, a przy tym zdroworozsądkową i dowcipną. Pisarka, publicystka, pedagożka, aktywistka społeczna, prekursorka socjologicznej obserwacji – na przekór męskocentrycznym strukturom społecznym – dowodziła na wielu polach swej działalności, że samorozwój kobiety może służyć z dobrym skutkiem całej wspólnocie. Jej prace literackie, felietony, reportaże, przedsięwzięcia redaktorskie oraz głośne wystąpienia publiczne (np. odczyty popularnonaukowe) prowokowały współczesnych do dyskusji i inspirowały pokolenia kobiet pozytywistek (m.in. Elizę Orzeszkową). Niniejsza książka, sięgająca do wielu źródeł archiwalnych i prasowych, rekonstruuje niebanalną drogę, jaką przyszło Śmigielskiej przejść od czasów hołdujących bardzo tradycyjnym wyobrażeniom o roli kobiet w społeczeństwie do chwili, gdy śmiało i po partnersku komentowała na łamach czasopism Królestwa Polskiego i Galicji bieżące wydarzenia społeczno-polityczne. Jest więc to też pośrednio opowieść o faktycznych narodzinach ruchu emancypacyjnego, który u swych polskich źródeł skutecznie zawiązywał przymierze między tradycją i procesami modernizacyjnymi.