Kapsayıcı Büyüme Karbon Emisyonu İlişkisi: Türkiye Örneği

Bu çalışmanın amacı, 1991-2021 döneminde, Türkiye’de kapsayıcı büyüme ile karbon emisyonu arasındaki ilişkiyi analiz etmektir. Kapsayıcı büyümeyi ölçmek için kapsayıcı büyüme endeksi oluşturulmuş ve oluşturulan bu endeks kapsayıcı büyüme göstergesi olarak kullanılmıştır. Çalışmada, seriler arasındaki nedensellik ilişkisinin tespiti için Toda-Yamamoto nedensellik testi, eşbütünleşme ilişkisinin tespiti için Gregory-Hansen eşbütünleşme testi uygulanmış, uzun dönem katsayılarının tahmini için FMOLS, DOLS ve CCR yöntemleri kullanılmıştır. Toda-Yamamoto nedensellik testi sonuçlarına göre, karbon emisyonundan kapsayıcı büyümeye doğru bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiş ancak kapsayıcı büyümeden karbon emisyonuna doğru bir nedensellik ilişkisi olmadığı görülmüştür. Gregory-Hansen eşbütünleşme testi sonucuna göre, değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğu tespit edilmiş, uzun dönemde kapsayıcı büyüme ile karbon emisyonu arasında pozitif bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. FMOLS, DOLS ve CCR test sonuçlarına göre, karbon emisyonunda meydana gelen %1’lik bir artış kapsayıcı büyümeyi ortalama olarak %0,17 artırırken, kapsayıcı büyümede meydana gelen %1’lik bir artış karbon emisyonunu ortalama olarak %4,38 artırmaktadır.