Macaristan’ı Habsburg Hâkimiyetinden Kurtarmak İçin Gerçekleştirilen Son Muharebe: Zenta Muharebesi (11 Eylül 1697)

Günümüzde Sırbistan Cumhuriyeti’nin Voyvodina eyaletine bağlı Bačka bölgesinde yer alan Zenta (Macarca: Szenta, Sırpça: Senta) şehri yakınlarında 11 Eylül 1697 tarihinde 1683 Viyana Kuşatması sonrası Osmanlıların başta Habsburglar olmak üzere Avrupalı güçler ile sürdürdüğü mücadeleye son nokta koyulur. Zenta Muharebesi, 1686 yılında Budin’in Habsburgların eline geçmesi üzerine Macaristan’ı kurtarmak için yapılan en önemli ve en kanlı mücadeledir. Osmanlıların mağlubiyeti ile biten muharebe sonucunda Osmanlılar başta Macaristan olmak üzere Avrupa’da kaybettikleri toprakları geri alma ümitlerini yitirdikleri gibi Zenta Muharebesi, Osmanlıları 1699 yılında Avrupa’da büyük toprak kaybına sebep olan Karlofça Antlaşması’nı kabul etmeye zorlayan en büyük etkenlerden birisidir. Sultan II. Mustafa’nın (1695-1703) 1695 ve 1696 yıllarında Macaristan üzerine gerçekleştirdiği iki seferin başarı ile sonuçlanması üzerine Macaristan’ı Habsburg hâkimiyetinden kurtarmak için bir kez daha sefere çıkan Osmanlılar sefer sırasında yaşanan anlaşmazlıklar ve yapılan stratejik hatalar sebebiyle Habsburglar tarafından da beklenmeyen şekilde bir mağlubiyet alırlar. Türk ve Macar tarihinde önemli bir dönüm noktası teşkil eden Zenta Muharebesi’nin Türk ve Macar kaynaklarından detaylı şekilde incelenip değerlendirilmesi Osmanlı İmparatorluğu’nun Gerileme Dönemi’nin (1699-1792) başlangıcı olarak kabul edilen Karlofça Antlaşması’nın nedenlerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacağı gibi 1683-1699 yılları arasında yaşanan Osmanlı-Kutsal İttifak mücadelesine de bir ışık tutacak, ayrıca Zenta Muharebesi’nin hem Türk hem de Macar perspektifinden inceleniyor olması literatüre önemli bir katkı sağlayacaktır. Makalede muharebenin askerî sonuçlarının ötesine geçilerek muharebenin kaybedilmesine sebep olan stratejik hatalar ve muharebenin sonuçlarının Osmanlı ve Macar tarafında yarattığı etkiler de ele alınmış, ayrıca Zenta Muharebesi’nin Karlofça Antlaşması’na zemin hazırlayan ana faktörlerden birisi olduğu gerçeğinden hareket edilerek Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa’da yaşamakta olduğu güç kaybının sebeplerine daha geniş bir çerçeveden bakılmasına ve bu bağlamda yeni bir tartışma zemininin oluşmasına katkıda bulunulmaya çalışılmıştır.