Colli cynefin – colli ein lle, colli ein cartref, colli ein hunan

Mae tystiolaeth lethol yn awgrymu ein bod yn wynebu argyfwng hinsawdd ar hyn o bryd oherwydd effeithiau dynol ar brosesau planedol hanfodol. Ar yr un pryd, mae Cymru wrthi’n gwneud diwygiadau arwyddocaol i’r cwricwlwm. Fel rhan o’r diwygiadau, mae’r gair cynefin yn ymddangos yng nghanllawiau Cwricwlwm i Gymru. Mae’r papur hwn yn dadansoddi sut mae gorbwyslais ar safbwyntiau epistemolegol ac ontolegol cyfyngedig ym maes addysg wedi helpu i greu darlun tlodaidd o’r hunan sydd wedi gwaethygu ein perthynas afiach â natur. Cynigir y gellid defnyddio’r gair cynefin yn gysyniadol i awgrymu cyflyrau amgen o fod a ffyrdd o wybod sy’n cynnwys gwell ymdeimlad o’r hunan. Awgrymir y gall plant ymgysylltu â’r byd naturiol drwy safbwyntiau ontolegol cryfach wrth archwilio ffyrdd o wybod sy’n cael eu gwthio i’r cyrion yn yr ystafell ddosbarth brif ffrwd fel arfer. Mae gwir angen am hyn gan y gallai creu cyfleoedd i blant ddod i gytgord â’u cyfranogiad cydgysylltiedig â’r byd mwy na dynol feithrin perthynas adnewyddol ac adferol â natur. At hynny, gallai alluogi’r profiad o ddealltwriaeth ddirfodol ehangach.