Search engine for discovering works of Art, research articles, and books related to Art and Culture
ShareThis
Javascript must be enabled to continue!

İran Havzası’nda Tarih Yazıcılığı

View through CrossRef
Müslümanlar İslam’ın kendine özgün tarih tasavvurunun yanı sıra kadim medeniyet havzalarındaki birikimini tevarüs ederek tarih yazıcılığını daha sistemli ve metodolojik bir hale getirmişlerdir. 7-10. asırda teşekkül eden tarih yazıcılığı Hulefâ-yi Râşidîn, Emevîler, Abbâsîler, Sâmânîler ve Gazneliler dönemlerinde İran bölgesindeki insanlar ve tarih birikimiyle birlikte şekillenmiştir. Bu sayede İran havzasının tarih yazıcılığı da değişmiş ve gelişmiştir. Ancak havzanın asıl etkisi ve katkısı, tarih yazıcılığının gelişimini sürdürdüğü 11-18. asırlarda gerçekleşmiştir. Bu dönemde havzada Selçuklular, Hârizmşahlar, İlhanlılar ve Timurlular, Arapçanın yanı sıra Farsça ile lisanî bir zenginlik oluşturmuşlar ve tarih yazıcılığının gelişimini daha da derinleştirmişlerdir. Ancak özellikle Safevîler, Afşarlılar, Zendler, Kaçarlar ve Pehlevîler dönemlerinde tarih yazıcılığında Farsçanın hâkim dil olması ve Şiâ’nın tarih yazıcılığının merkezine yerleşmesi ile yeni bir istikamet belirlemiştir. Bu çalışmanın temel önemi İran havzasında tarih yazıcılığının bütününü Müslümanların havzada gelişim gösteren katkısını ve etkisini bütünlüklü ve derinlikli bir şekilde ortaya koyma adımını atmasıdır. Bu çalışmanın amaçları arasında ülkemizde İran havzasına yönelik gelişim gösteren ilgiyi güçlendirmek ve özellikle hem mezhebî yaklaşım ve kurgudan hem de modern daraltıcı ve dönüştürücü durumdan uzaklaşmış olarak havzaya daha sahih ve makul bakabilmeyi temin etmek vardır. Çalışmada kullanılan yönteme gelince, İran havzasında sayısı onu aşan mezkûr hanedanlar üzerinden tarih yazıcılığı süreci takip edilmiş, bu hanedanlarda yaşayan dört yüzün üzerinde tarihçi ve eserleri tek tek belirtilmiş ve eserlerin türü, usûlü ve etkileri tartışılmıştır. Sonuçta İran’da bugün var olan mezhebî ve modern daralmadan ve dönüşümden kurtuluşu temin edecek olan potansiyelin yine Müslümanların tarih yazıcılığı ilkeleri, tecrübeleri ve birikimlerinin olduğu gün yüzüne çıkarılmıştır.
Title: İran Havzası’nda Tarih Yazıcılığı
Description:
Müslümanlar İslam’ın kendine özgün tarih tasavvurunun yanı sıra kadim medeniyet havzalarındaki birikimini tevarüs ederek tarih yazıcılığını daha sistemli ve metodolojik bir hale getirmişlerdir.
7-10.
asırda teşekkül eden tarih yazıcılığı Hulefâ-yi Râşidîn, Emevîler, Abbâsîler, Sâmânîler ve Gazneliler dönemlerinde İran bölgesindeki insanlar ve tarih birikimiyle birlikte şekillenmiştir.
Bu sayede İran havzasının tarih yazıcılığı da değişmiş ve gelişmiştir.
Ancak havzanın asıl etkisi ve katkısı, tarih yazıcılığının gelişimini sürdürdüğü 11-18.
asırlarda gerçekleşmiştir.
Bu dönemde havzada Selçuklular, Hârizmşahlar, İlhanlılar ve Timurlular, Arapçanın yanı sıra Farsça ile lisanî bir zenginlik oluşturmuşlar ve tarih yazıcılığının gelişimini daha da derinleştirmişlerdir.
Ancak özellikle Safevîler, Afşarlılar, Zendler, Kaçarlar ve Pehlevîler dönemlerinde tarih yazıcılığında Farsçanın hâkim dil olması ve Şiâ’nın tarih yazıcılığının merkezine yerleşmesi ile yeni bir istikamet belirlemiştir.
Bu çalışmanın temel önemi İran havzasında tarih yazıcılığının bütününü Müslümanların havzada gelişim gösteren katkısını ve etkisini bütünlüklü ve derinlikli bir şekilde ortaya koyma adımını atmasıdır.
Bu çalışmanın amaçları arasında ülkemizde İran havzasına yönelik gelişim gösteren ilgiyi güçlendirmek ve özellikle hem mezhebî yaklaşım ve kurgudan hem de modern daraltıcı ve dönüştürücü durumdan uzaklaşmış olarak havzaya daha sahih ve makul bakabilmeyi temin etmek vardır.
Çalışmada kullanılan yönteme gelince, İran havzasında sayısı onu aşan mezkûr hanedanlar üzerinden tarih yazıcılığı süreci takip edilmiş, bu hanedanlarda yaşayan dört yüzün üzerinde tarihçi ve eserleri tek tek belirtilmiş ve eserlerin türü, usûlü ve etkileri tartışılmıştır.
Sonuçta İran’da bugün var olan mezhebî ve modern daralmadan ve dönüşümden kurtuluşu temin edecek olan potansiyelin yine Müslümanların tarih yazıcılığı ilkeleri, tecrübeleri ve birikimlerinin olduğu gün yüzüne çıkarılmıştır.

Related Results

Halîfe b. Hayyât’ın Tarih Yazıcılığı Metodu
Halîfe b. Hayyât’ın Tarih Yazıcılığı Metodu
Halîfe b. Hayyât (ö. 240/854-55) Abbâsî döneminde yaşamış bir tarihçi-muhaddistir. Kaynaklarda hadisçiliğinden ziyade tarih ve nesep ilmindeki yetkinliğine atıflar bulunmaktadır. K...
Timurlu Devleti Dönemi Tarih Yazıcılığı
Timurlu Devleti Dönemi Tarih Yazıcılığı
Kadim bir kültüre sahip olan Fars kültüründe Fars tarihi ve Farsça tarih yazıcılığı İslamiyet öncesine dayanmaktadır. Hz. Ömer zamanında İran toprakları Müslümanların eline geçtikt...
Hint Alt Kıtası’nda Tarih Yazıcılığı
Hint Alt Kıtası’nda Tarih Yazıcılığı
Müslümanlar, tarih yazıcılığında kendi özgünlüklerinin yanı sıra Hicaz, Suriye, Mısır, Mağrib, Endülüs, Irak, İran, Sind ve Mâverâünnehir gibi kadim medeniyet havzalarında var olan...
Mısır’da Tarih Yazıcılığı
Mısır’da Tarih Yazıcılığı
Müslümanlar tarih yazıcılığında İslâm’ın kendine özgün tasavvurunun yanı sıra İslâm’ın kendine özgün tasavvurunun yanı sıra Mısır’ın da içinde yer aldığı Hicaz, Bilâdüşşam, Mağrib,...
TÜRK KÜLTÜRÜ DERGİSİNDE TARİH EĞİTİMİ TARTIŞMALARI (1963-1978)
TÜRK KÜLTÜRÜ DERGİSİNDE TARİH EĞİTİMİ TARTIŞMALARI (1963-1978)
Tarih disiplini, insanlara geçmişle ilgili bilgi sunmasından kaynaklı hemen her dönem değer gören bir alan olmuştur. Sosyal ve siyasi pek çok konu vasıtasıyla insanlar ve toplumlar...
Osman Nuri Taşkent Öncülüğünde Bir Kıraat Eğitimi Kursu: Adapazarı Dârül-huffâzı
Osman Nuri Taşkent Öncülüğünde Bir Kıraat Eğitimi Kursu: Adapazarı Dârül-huffâzı
Osmanlı döneminde medreseler arasında yer alan ve kıraat eğitimi veren dârülkur’ânlar 3 Mart 1924’te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu sonrasında Kur’ân kursuna dönüştü. Bu durum ...
Characteristics of Neurodiversity-Affirming Paediatric Occupational Therapy: A Scoping Review
Characteristics of Neurodiversity-Affirming Paediatric Occupational Therapy: A Scoping Review
Objective: The Research Project’s objective was to provide an overview of the available literature pertaining to Neurodiversity-Affirming (NDA) paediatric Occupational Therapy. Thi...
Kuantum Kuramından Tarih Öğretimine: Tarihsel Zaman Algısı
Kuantum Kuramından Tarih Öğretimine: Tarihsel Zaman Algısı
Son yüzyılda, bilim anlayışı ile ilgili yaşanan değişimlerin ortaya çıkardığı bazı sonuçların sosyal bilimlere, yanı sıra tarih alanına etkileri olmuştur. Bu etki sonucunda tarih d...

Back to Top