2023 Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporunun Sosyolojik Analizi

Genel anlamda cinsiyet eşitsizliği, özel anlamda ise kadına yönelik ayrımcılık tarihsel arka planı olan toplumsal, ekonomik, sosyal, siyasi önemli problemlerdendir. Bu probleme dair küresel verilerin oluşturulması; sürece yönelik olumlu ve olumsuz değişimi, ülke ve bölgeler arası farklılığı, hem de problemin somut çıktılarını görme noktasında önemlidir. Örneklemi 146 ülkeden oluşan “Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu (GGGR)” alana ve probleme dair önemli veriler sunmaktadır. Bu bağlamda bu çalışma; 2023 yılında yayınlanan Küresel Cinsiyet Uçurumu raporunda öne çıkan verileri sosyoloji literatüründe yer alan toplumsal cinsiyet yaklaşımları çerçevesinde eleştirel bir bakış açısıyla analiz etmeyi amaçlamaktadır. Böylece çok çeşitli küresel kaynaklardan elde edilen verilerin sosyolojik olarak yorumlanmasının alana katkı sağlayacağı ve raporun sınırlılıklarını genişletebileceği düşünülmektedir. 2023 verilerine göre; kadınların iş gücüne katılımında (paritede %64) küçük bir iyileşme olsa da bu iyileşme eşitliği sağlamada yetersizdir. Ayrıca kadınların yaklaşık %4,5’inin kayıt dışı istihdamı, ev içi ücretsiz emeği de dahil edildiğinde eşitsizliğin ve ayrımcılığın devam ettiği söylenebilir. İlaveten bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) gibi iyi ücret alan ve gelecekte önemi ve kapsamı artması beklenen alanlarda; kadınların oranın %29,2 olması mesleklerin cinsiyeti temelindeki kalıp yargıların devam ettiğini göstermektedir. Kadınların yönetime katılımına baktığımızda ise; 2013 yılında, tutarlı verilere sahip 76 ülke arasında küresel olarak parlamento üyelerinin yalnızca %18,7'si kadınken, 2022 yılına kadar bu oran istikrarlı bir şekilde %22,9'a yükselmiştir. Ancak 76 ülkenin küresel gerçekliği ne kadar temsil ettiğine yönelik tartışmaların yanı sıra, %22,9’a yükselen oranların bir iyileşme içerse de eşit temsil hakkından çok gerilerde olduğu söylenebilir.