Çocuk Televizyon Reklamlarında Toplumsal Cinsiyet Rolü Yansımaları: 2018 ve 2023 Yıllarının Karşılaştırması

Toplumsal cinsiyet rolleri biyolojik cinsiyet kavramından farklı olarak toplumun cinsiyetlerden beklediği davranış kalıpları ile ilgilidir. Özellikle erken çocukluk döneminde bu rollerin öğrenilmesinde aile ve yakın çevrenin dışında, televizyonlarda yayınlanan içerikler de etkili olmaktadır. Bu sebeple RTÜK 2018 yılının sonunda hazırladığı 2019-2023 stratejik planı çerçevesinde çocuklara yönelik hazırlanan reklamların içeriklerinin sınırlanması ve düzenlenmesine yönelik kanun değişikliği yapmıştır. Bu düzenlemenin öncesinde (2018 yılında) ve düzenlemeler için belirlenen son yılda (2023 yılında) yayınlanan reklamlarda toplumsal cinsiyet rolünün temsil edildiğinin belirlenmesi bu araştırmanın ana amacıdır. Araştırma nitel desende nicel içerik analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın verilerinin kaydedilmesi için araştırmacılar tarafından geliştirilen “Reklam Analiz Formu” kullanılmıştır. Amaç doğrultusunda toplam 93 reklam incelenmiştir. Araştırma sonucunda çocuklara yönelik yayın yapan kanallardaki reklamların çoğunluğunun toplumsal cinsiyet eşitsizliğini besleyen yapıda olduğu söylenebilir. Araştırma sonucunda 2018 yılında kullanılan renklerde ve hitap şekillerinde belirli cinsiyet rollerine yapılan atıfların 2023 yılında giderek azaldığı görülmüştür. Bunun yanı sıra her iki yıldaki reklamlarda da kadın rollerinin ev içerisinde ve ev işleri ile meşgul şekilde temsil edilirken erkek karakterlerin iş yerine giderken veya dönerken temsil edildiği görülmüştür.