SOCIO-BEHAVIORAL RISK FACTORS FOR HIV INFECTION AMONG SYNTHETIC DRUG USERS (BASED ON THE RESULTS OF FOCUS GROUP STUDIES)

Introduction.The article analyzes the specific risks of HIV infection typical for users of modern synthetic drugs (cathinone group stimulants and cannabimimetics). Aim. to assess the subjective perceptions of users of new psychoactive substances (synthetic drugs) about the behavioral risks of HIV infection. Materials and methods. A qualitative study was conducted using the method of semi-structured focus groups, including 38 participants aged 30-62 who applied to the Centers for the Prevention and Control of AIDS in the cities of Astana, Karaganda, Shymkent, Kostanay, Oskemen and Petropavlovsk (from March to August 2025). For focus groups, a scenario was developed that includes the following thematic sections: current widespread use of NSAIDs; injection risks for HIV infection; sexual practices under the influence of new psychoactive substances; the demand for and accessibility of social and medical care for NPS consumers. The thematic analysis, the identification of key semantic units with the assignment of "codes" to them were carried out using the MAXQDA qualitative data analysis software. Results. The analysis of focus group transcripts identified key behavioral and social determinants of HIV infection risk. It was revealed that the use of synthetic stimulants often proceeds in the format of multi-day sessions ("marathons"), which leads to a critical decrease in self-control. Special attention in the study is paid to the phenomenon of chemical sex (chemsex), which is accompanied by polypartnerism, rejection of barrier contraception and traumatic sexual practices. In addition, the risk of transmission of infection through the sharing of instruments (both with injection, and with intranasal or inhalation routes of administration) was recorded. Focus group participants demonstrate a low level of subjective perception of the risk of HIV infection, mistakenly associating it exclusively with "traditional" injection drug addiction. Conclusion. The conducted research shows the need for further study of the social and behavioral characteristics of surfactant consumers using quantitative methods and representative samples. It is necessary to develop and implement adapted preventive strategies that will take into account the specifics of new drug use formats, the close connection of synthetic drugs with risky sexual behavior and the social characteristics of consumers. Введение. В статье анализируются специфические риски инфицирования ВИЧ, характерные для потребителей современных синтетических наркотиков (стимуляторов группы катинонов и каннабимиметиков). Цель: оценка субъективных представлений потребителей новых психоактивных веществ (синтетических наркотиков) о поведенческих рисках для заражения ВИЧ. Материалы и методы. Проведено качественное исследование с использованием метода полуструктурированных фокус-групп, включающее 38 участников 30-62 года, обратившихся в Центры по профилактике и борьбе со СПИД в городах Астана, Караганда, Шымкент, Костанай, Оскемен и Петропавловск (с марта по август 2025 г.). Для проведения фокус-групп разработан сценарий, включающий следующие тематические разделы: существующая распространенная практика употребления НПВ; инъекционные риски для заражения ВИЧ; сексуальные практики под воздействием новых психоактивных веществ; востребованность и доступность социальной и медицинской помощи для потребителей НПВ. Тематический анализ, выделение ключевых смысловых единиц с присвоением им «кодов» были проведены с помощью программного обеспечения для анализа качественных данных MAXQDA. Результаты. В ходе анализа транскриптов фокус-групп определены ключевые поведенческие и социальные детерминанты риска заражения ВИЧ. Выявлено, что употребление синтетических стимуляторов часто протекает в формате многодневных сессий («марафонов»), что приводит к критическому снижению самоконтроля. Особое внимание в исследовании уделено феномену химического секса (хемсекса), который сопровождается полипартнерством, отказом от барьерной контрацепции и травматичными сексуальными практиками. Кроме того, зафиксировано сохранение риска передачи инфекции через совместное использование инструментария (как при инъекционном, так и при интраназальном или ингаляционном путях введения). Участники фокус-групп демонстрируют низкий уровень субъективного восприятия риска инфицирования ВИЧ, ошибочно ассоциируя его исключительно с «традиционной» инъекционной наркоманией. Заключение. Проведенное исследование показывает о необходимости дальнейшего изучения социальных и поведенческих особенностей потребителей ПАВ с использованием количественных методов и репрезентативных выборок. Необходимо разработать и внедрить адаптированные профилактические стратегий, которые будут учитывать специфику новых форматов наркопотребления, тесную связь синтетических наркотиков с рискованным сексуальным поведением и социальные особенности потребителей. Кіріспе. Мақалада заманауи синтетикалық есірткілерді, атап айтқанда синтетикалық катинондар мен синтетикалық каннабиноидтарды қолданумен байланысты АИТВ-инфекциясының ерекше қауіптері қарастырылады. Мақсаты. Жаңа психоактивті заттарды (ЖПЗ) тұтынушылардың АИТВ-инфекциясын жұқтырудың мінез-құлықтық қауіптері туралы субъективті көзқарастарын бағалау. Материалдар мен әдістер. Сапалық зерттеу 2025 жылдың наурыз-тамыз айлары аралығында Астана, Қарағанды, Шымкент, Қостанай, Өскемен және Петропавл қалаларындағы ЖИТС-тің алдын алу және оған қарсы күрес орталықтарына жүгінген 30–62 жас аралығындағы 38 қатысушының қатысуымен жартылай құрылымдалған фокус-топтық талқылаулар әдісі арқылы жүргізілді. Фокус-топтарға арналған нұсқаулық келесі тақырыптық бөлімдерді қамтыды: ЖПЗ қолдану ерекшеліктері, АИТВ жұқтырудың инъекциялық қауіптері, ЖПЗ әсерінен болатын сексуалдық тәжірибелер, сондай-ақ ЖПЗ тұтынушылардың әлеуметтік және медициналық қызметтерге қолжетімділігі мен оларды пайдалану ерекшеліктері. Мәліметтерді тақырыптық талдау MAXQDA сапалық деректерді талдау бағдарламасының көмегімен жүргізілді. Негізгі тақырыптар мен мағыналық бірліктер анықталып, жүйелі түрде кодталды. Нәтижелер. Фокус-топтардың стенограммаларын талдау АИТВ-инфекциясын жұқтыру қаупімен байланысты бірқатар маңызды мінез-құлықтық және әлеуметтік факторларды анықтады. Синтетикалық стимуляторларды қолдану көбінесе бірнеше күнге созылатын үздіксіз тұтыну кезеңдерімен («марафондармен») сипатталып, бұл өзін-өзі бақылау мен қауіп-қатерді бағалау деңгейінің айтарлықтай төмендеуіне әкелген. Зерттеуде бірнеше жыныстық серіктеспен қатынасқа түсу, тосқауылдық контрацепциядан бас тарту және жарақаттаушы сексуалдық тәжірибелермен байланысты химиялық жыныстық қатынас құбылысына ерекше назар аударылды. Сонымен қатар қатысушылар инъекциялық, интраназальды және ингаляциялық қолдану кезінде пайдаланылатын құралдарды ортақ қолдану арқылы АИТВ жұқтыру қаупін арттыратын мінез-құлық түрлерін сипаттады. Қатысушылардың көпшілігі АИТВ жұқтырудың жеке қаупін төмен бағалап, инфекцияның берілуін тек дәстүрлі инъекциялық есірткі қолданумен байланыстыратыны анықталды. Қорытынды. Зерттеу нәтижелері ЖПЗ тұтынушылардың әлеуметтік және мінез-құлықтық ерекшеліктерін сандық әдістер мен репрезентативті іріктемелерді қолдана отырып әрі қарай зерттеу қажеттілігін көрсетеді. Сонымен қатар синтетикалық есірткіні қолданудың заманауи үлгілерін, ЖПЗ тұтыну мен қауіпті сексуалдық мінез-құлық арасындағы тығыз байланысты және осы топтың ерекше әлеуметтік сипаттамаларын ескеретін АИТВ-инфекциясының алдын алу стратегияларын әзірлеу және енгізу қажет.