Toplumsal Gerçekçilik İçerisinde Cihat Burak Seramiklerinden El Ense Çekenler

Sanatta, yansıtma kuramı denildiğinde ilk akla gelen daima “Gerçekçilik” olmuştur. Bu gerçeklik arayışı ve tanımlaması Aydınlanma dönemi öncesi ve sonrası dönemin değişkenlerinin etkisiyle farklı görüş ve bakış açısıyla sorgulanmış ve yorumlanmıştır. Örneğin; aydınlanma öncesi döneme baktığımızda Platon’un gerçekçilik kavramı hayatın, doğanın veya insan yaşamının doğal gerçekliğini yansıtan bir ayna olarak yorumlanmıştır. Bulunduğu döneme ait tanımlamalar yapılsa da gerçekçilik kavramı bugünkü anlamıyla yansıtma kuramı çerçevesinde açıklanmıştır. Diğer ifade biçimleri tarih süreci içerisinde birbirini doğuran bir sistematiğin bir parçası olarak şekillenmiştir. 20 yy. da gelişim gösteren çağdaş sanatların politik ve eleştirel yapısı, sanat içerisinde yansıtma kuramının önünü açmıştır. Bu nedenle I. ve II. Dünya Savaşı sonrası sanatçılar ülkelerinin içerisinde bulunduğu ekonomik, kültürel, siyasi ve toplumsal yapıları eserlerine taşımışlardır. Bu dönemde Avrupa resminin önemli bir dönüm noktası olan toplumsal gerçekçilik, 1950’den sonra çağdaş Türk seramiğinin de önemli bir dönemini içermektedir.  Dünya ile birlikte ülkemizde yaşanan toplumsal olaylar ülkemiz seramik sanatçılarını da derinden etkilemiş ve sanatçılar farklı bakış açılarıyla olayları eserlerine yansıtmıştır. Toplumsal gerçekçilik anlayışının ülkemizdeki en önemli temsilcilerinden biri olan Cihat Burak’ta yaşadığı toplumun içerisinde bulunduğu sosyo kültürel konulara kayıtsız kalmamış ve eserlerinde toplumsal olaylara karşı duyarlılığını ve bakış açısını yansıtmıştır.Bu araştırmada sanat ve toplumsal gerçekçiliğin nasıl ilişkilendirildiği, Cihat Burak’ın seramik sanatı ve “El Ense Çekenler” isimli seramik çalışması, yazılan tez, makale, kitap ve sempozyum bildirileri üzerinden incelenmiştir.