PSEPHELLUS ERZİNCANİ WAGENİTZ & KANDEMİR VE ONOSMA BEYAZOGLUİ KANDEMİR & TÜRKMEN TÜRLERİNİN KORUNMASI, İZLENMESİ VE EKOLOJİSİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Türkiye için endemik ve dar yayılışlı türler olan Onosma beyazoglui Kandemir & Türkmen ve Psephellus erzincani Wagenitz & Kandemir, Erzincan ili İliç ve Kemah ilçelerindeki jipsli alanlarda yetişmektedir. Bu araştırmada, bu iki türe ait IUCN tehlike kategorilerinin güncellenmesi ve türlerin korunması için izleme planlarının oluşturulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, 2020-2021 yılları arasında vejetasyon dönemlerinde yapılan arazi çalışmalarında, türlerin birey sayımları yapılmış, koordinatları alınmış, türlere yönelik tehditler belirlenmiştir. Ayrıca, coğrafi bilgi sistemleri uygulamaları yardımıyla türlerin çevresel değişkenlerle olan ilişkilerinin analizi yapılmış, GeoCAT uygulaması aracılığıyla da türlerin yaşam ve yayılış alanlarının büyüklükleri hesaplanmıştır. Sonuç olarak, IUCN tehlike kategorisi O. beyazoglui için “CR (kritik)”, P. erzincani için “EN (tehlikede)” önerilmiştir. Ayrıca çalışma kapsamında, (1) O. beyazoglui’nin 1100-1300 m yükselti aralığı ile pozitif bir ilişki içinde olduğu, P. erzincani’nin ise 950-1000 m arasında ağırlıklı olarak yayılış gösterdiği, (2) O. beyazoglui ve P. erzincani türlerinin sırasıyla 0-30° ve 10-40° eğim aralıklarında yayılış gösterdiği, (3) her iki türün özellikle güneydoğu bakıyı ağırlıklı olarak tercih ettiği tespit edilmiştir. Bunun yanında, her iki tür için ayrı ayrı 5’er yıllık detaylı izleme planı hazırlanmıştır. Bu araştırma, hem bu iki türün korunması için altlık veriler sağlamakta, hem de tehlike altındaki diğer türler özelinde yapılacak çalışmalar için önemli bir model niteliğindedir.