DİJİTAL HABER ARAYÜZLERİNDE SEÇİM MİMARİSİ: HABER SİTELERİNİN ARAYÜZ TASARIMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Bu çalışma, dijital haber sitelerinin arayüz tasarımlarını seçim mimarisi yaklaşımı çerçevesinde incelemektedir. Araştırmanın amacı, haber arayüzlerinin görünürlük ilişkilerini, dikkat organizasyonunu ve haberle karşılaşma koşullarını nasıl yapılandırdığını karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Çalışma, niteliksel görsel çözümleme ile ordinal betimsel kodlamayı birleştiren kriter temelli karşılaştırmalı arayüz analizi olarak tasarlanmış olup BBC Türkçe, TRT Haber, T24, BirGün ve CNN Türk haber platformlarını kapsamaktadır. Analiz; içerik organizasyonu ve görünürlük hiyerarşisi, dikkat çekicilik ve arayüz karmaşıklığı, ticari müdahale ve akışın kesilmesi ile okunabilirlik ve bilişsel kolaylık boyutlarını temsil eden 13 ölçüt üzerinden gerçekleştirilmiştir. Her platform, ölçütlerin arayüzdeki gözlenebilir düzeylerini 0–3 arasında gösteren standartlaştırılmış ordinal kodlama sistemiyle değerlendirilmiş; elde edilen bulgular ısı haritası ve dört analitik boyuta dayalı görselleştirmelerle desteklenmiştir. Bulgular, platformların tek bir doğrusal ölçek üzerinde sıralanmadığını, farklı arayüz profilleri sergilediklerini göstermektedir. BBC Türkçe, içerik organizasyonu ve okunabilirlik desteğinde en yüksek değerlere sahipken, TRT Haber kontrollü içerik organizasyonu ve en düşük ticari müdahale düzeyiyle öne çıkmaktadır. CNN Türk, dikkat çekicilik ve ticari müdahalenin en yüksek, okunabilirlik desteğinin ise en düşük olduğu platformdur. T24, yüksek görsel ve ticari yoğunluğu orta düzeyde okunabilirlik desteğiyle birleştiren hibrit bir profil sergilerken, BirGün boyutların çoğunda orta düzeye yakın değerler üretmektedir. Sonuç olarak çalışma, dijital haber arayüzlerinin içerik sunan nötr yüzeyler olmanın ötesinde, görünürlük, dikkat ve ticari ilişkileri birlikte örgütleyen seçim mimarileri olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.