HÂẔÂ KİTȂBU’N-NEFÎS YUFṢAḤU FÎH ʻAN'İL-LÜGATİ'T-TÜRKİYYE (TÜRK DİLİNİ ANLATAN DEĞERLİ BİR KİTAP)

Bu çalışmada Hâẕâ Kitȃbu’n-Nefîs Yufṣaḥu Fîh ʻAn El-Lügati't Türkiye adlı el yazma kitap tanıtılmış ve incelenmiş-tir. Eserin yazarı, yazıldığı yer ve zaman tam olarak belli değildir. Kitȃbü’n-nefîs Yufṣaḥu Fîh ʻan el-Lügati't-Türkiye, Kolombiya Üniversitesi tarafından dijital ortamda erişime açılan Arapça-Türkçe sözlük ve dil bilgisi kita-bıdır. Kayıtta eserin David Eugene Smith tarafından 1931-1934 yılları arası hediye edildiği belirtilmektedir. Eser, yabancılara Türkçe öğretimi, Türkçe öğretimi, sözlükçülük, dil bilgisi yazarlığı, Türkçe Arapça sözlük, yabancılara Türkçe öğretimi, Araplara Türkçe öğretimi ve Türkçe-Arapça dil bilgisi karşılaştırma gibi alanlarla ilgilidir. Eser, Arapça olarak açıklanan Türkçe dilbilgisi, basit cümlelerden ve örneklerden oluşan belli başlıklar altında verilen sözcüklerden hareketle tematik bir sözlüktür. Kitap dil bilgisi olmasının yanında aynı zamanda bir sözlüktür ancak bilinen sözlük mantığında, sıralamasında oluşan veya alfabetik sıralamadan oluşan bir sözlük değildir. İncelendi-ğinde tematik sözlük özelliği göstermektedir. Verilen kelimeler alfabetik sıralamada verilmemektedir. Bu tematik sözlük ve dil bilgisi kitabı, bir Arap tarafından Araplara Türkçe öğretmek maksadıyla yazılmıştır. Kitapta yazarı ve milliyetiyle ilgili bilgi bulunmasa da eserin Türkçeyi bilen biri tarafından yazıldığı veya istinsah edildiği ya da iktibas edildiği, yazarı tarafından kuralların Arapça olarak açıklandığı, üstte Arapça altında Türkçe örneklerin verildiği, genelde Arapça örneklerin sağlam ve doğru örnekler olduğu ancak Türkçe örneklerin bazen sadece kurala uygun olarak yanlış veya eksik olarak da verildiği, müellifin Türkçe dil bilgisine tam hâkim olmadığı görül-mektedir. Bu çalışmaya eser ilk defa ilim alemine bir makale olarak tanıtılmıştır. Eserdeki bütün Türkçe örnekler, kelime ve ibareler çalışmada verilmiştir. Arapça olarak verilen dil bilgisi açıklamaları Türkçeye çevrilmiştir. Eserde görülen dikkat çekici hususlar sayfa altlarında dipnotlarda verilmiştir.