Saltbiçim İşlemleri ve Taban Biçimleme

Bu çalışma Türkçede ayrıklık (separationism, Beard, 1995: anlam ve biçimin ayrı düzlemselliği) ve ayrıklığın Türkçe gibi bitişimli dillerdeki önemi üzerinedir. Çalışma, anlam içermeyen saltbiçimsel (morphomic, Aronoff, 1994) türetimleri incelemektedir. Örneğin okuyucu sözcüğü, kök biçimin (oku-) anlamı ve amaçlanan çıktı anlam ‘okuyucu: okuma eylemini yapan’ dışında bir anlam içermese de, yapı, amaçlanan anlamla etkileşen -CI eklenmesinden önce bir biçim daha içermektedir: -I eklenmesi ile okuyu-. Bu gibi oluşumlarda anlam güdüsüz biçimsel işlemler devrededir, güdü yalnızca ulamsal ve biçimseldir. Yukarıda okuyucu’dan önce elde edilen okuyu- gibi türevlerdeki -I eklenmesi, alanyazınında fark edilmeyerek, sonrasındaki -CI, -lI gibi eklerle birlikte algılanmıştır: *-ICI gibi. Oysaki, -I gibi özerk eklenmeler, biçimyapısı açısından önemlidir: (i) Anlam-biçim ayrıklığını, (ii) bağımlı ön/arabiçimleri ve (iii) biçimyapısının taban koşullarını ortaya çıkarmaktadır. Saltbiçimsel işlemler, ayrıca, kimi bilişsel dilbilim modellerinin (örn. van Langendonck, 2007) biçimsel dilbilim modellerini eleştirirken değindiği görüntüsellik ilkesine de açıkça aykırıdır; dilin yapısının dünya kavramlarına bağımlı olmadığı,  kendine özgü olduğu anlaşılmaktadır.