HAKİKAT UĞRUNA KENDİNİ FEDA EDEN BİR ÖZNENİN TRAJEDİSİ: FOUCAULT’NUN OİDİPUS’U

Batı düşünce geleneğinde mitler, destanlar, tragedyalar gibi kurucu anlatılar hakikat ile iktidar arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu gösteren yapılar olarak okunabilir. Bu bağlamda, Kral Oidipus piyesi hakikat, özne, bilgi ve iktidar arasındaki ilişkiyi düşünmede merkezi bir yere konulabilir. Oidipus, çoğunlukla Freud’un psikanalitik yorumu aracılığıyla arzunun evrensel şemasına indirgenmiş olsa da o aynı zamanda tarihsel ve politik bir çerçevede de soru konusu edilmiştir. Bu çalışma Oidipus’u bir arzu öznesi olarak değil, hakikat üretimi bağlamında onu politik bir özne olarak yeniden düşünmeye davet eden Foucault’nun yaklaşımını göstermeyi hedefler. Foucault’ya göre piyes, hakikatin soruşma yöntemi ile ortaya çıkmasının bir örneğini sunar. Hukuki bir uygulama olarak soruşturmanın hedefinde hakikat vardır. Hakikat sadece kehanetle ya da tanıklıkla ortaya çıkmaz; hakikat ritüel, bellek, tanıklık ve soruşturmanın çoklu alethurjik tarzlarının birleşimiyle kurulur. Sözü edilen hakikat rejimi, Oidipus’un bilmeyen birinden bilen birine dönüşümü sürecini içerir. Foucault, okuyucularını piyesi, bir hakikat üretim sahnesine nasıl dönüştürdüğünü izlemeye davet eder. Bu sahnede, Oidipus artık arzulayan bilinçdışı özne değil, bilginin tiranlığında iş gören politik bir figürdür.