Jonasz jako świadek diaspory asyryjskiej

Dotychczasowe wysiłki egzegetów nad ustaleniem precyzyjnej datacji Księgi Jonasza nie przyniosły pożądanego rezultatu. Przytoczone w tej naukowej dyskusji argumenty są czystą spekulacją i ciągle budzą wątpliwości. Problem datacji jest bardzo istotny. Bez ustalenia epoki, z której pochodzi dany tekst, nie można go właściwie zinterpretować. Na podstawie dotychczasowych badań nad Księgą Jonasza trudno także pozytywnie odpowiedzieć na pytanie, czy prorok Jonasz miał związek z samą Niniwią i mieszkającymi w Asyrii uprowadzonymi do niewoli Izraelitami. Ponieważ dotychczasowe prace nad datacją tekstu o Jonaszu zawodzą, należy spojrzeć na jej treść z innej perspektywy. Analizy winny dotyczyć rzeczywistości, której dotyka Księga Jonasza, które należy skonfrontować z danymi historycznymi w Historii biblijnego Izraela i starożytności w ogóle. Dzięki takiemu podejściu do bieżącego tekstu Jonasza można wyciągnąć wniosek, że wydarzenia opisane w tym opowiadaniu odzwierciedlają najlepiej wydarzenia przystające do epoki perskiej, a dokładnie do czasów reform religijnych przeprowadzanych przez biblijnych bohaterów: Nehemiasza i Ezdrasza. Na tle tych wydarzeń widać najlepiej podstawową tematyką ukazaną w dziele Jonasza: dyskusję nad rolą pogan w nowej wspólnocie Izraela budowanej po niewoli babilońskiej i aktualność idei uniwersalizmu zbawczego obecnego także w innych dziełach powygnaniowych.