Petroglyphs of the Xiongnu Period at Zadgayn Urd Khüren

The present study examines selected distinctive motifs from the rock art site of Zadgayn Urd Khüren, located in Shinejinst sum of Bayankhongor Province, Mongolia. Through comparative analysis with rock art and archaeological artifacts, these representations are tentatively attributed to the Xiongnu period (3rd–1st centuries BCE). The study focuses on depictions of a dragon, a seree-integrated ongi tamga (a composite form of a clan emblem), and narrative hunting scenes featuring horses rendered in the Animal-Style Art. The formal characteristics, stylistic features, and symbolic meanings of these images show close parallels with artifacts recovered from elite Xiongnu burials, as well as with rock art from other regions. These correspondences provide a basis for assigning the Zadgayn Urd Khüren rock art to the cultural context of the Xiongnu. Задгайн урд хүрэнгийн Хүннүгийн хадны зураг  Хураангуй: Баянхонгор аймгийн Шинэжинст сумын нутагт орших Задгайн урд хүрэнгийн хадны зургийн дурсгалыг 2025 онд шинээр илрүүлэн бүртгэн баримтжуулсан бөгөөд энэхүү өгүүлэлд тус дурсгалт газрын зарим онцлог дүрслэлийн талаар өгүүлэх болно. Эдгээр дүрслэлийг бусад хадны зураг болон археологийн олдвор хэрэглэгдэхүүн, өмнөх судлаачдын судалгааны үр дүнтэй харьцуулан шинжилсний үндсэн дээр нийтийн тооллын өмнөх III–I зуун буюу Хүннүгийн үед хамааруулах санал дэвшүүлэв. Судалгаанд лууны дүрслэл, сэрээтэй онги тамга, амьтны загварт урлагийн нэгэн онцлог хэв шинж бүхий адуу болон ан агнуурын өгүүлэмжит зургуудыг онцлон авч үзэв. Эдгээр дүрслэлийн хэлбэр, хийц, бэлгэдэл нь Хүннүгийн үед холбогдох эд өлгийн зүйлс болон бусад бүс нутгаас илэрч судлагдсан хадны зурагтай ижилсэж буй нь тухайн дурсгалыг Хүннүгийн соёлын хүрээнд хамааруулах үндэслэл болж байна.  Задгайн урд хүрэнгийн хадны зургийн дурсгалт газрын эдгээр зураг дүрслэл нь Монгол орны говийн бүс нутаг дахь Хүннүгийн соёлын ул мөр, хадны зургийн тархалт, дүрслэх хэв маягийн судалгаанд шинэ хэрэглэгдэхүүн болон нэмэгдэж буй ач холбогдолтой юм.  Түлхүүр үг: Хүннүгийн хадны зураг, Хүннү тамга, Хүннүгийн амьтны загварт урлаг, луу