Ponad granicami, podziałami i uprzedzeniami: Dimitrije Tucović o Albańczykach, relacjach serbsko-albańskich i Kosowie

Artykuł jest poświęcony analizie poglądów i działalności Dimitrija Tucovicia (1881–1914), serbskiego socjalisty i intelektualisty z początku XX wieku, który rozwijał refleksję nad „kwestią albańską”. Tłem rozważań są wydarzenia w przededniu i w trakcie wojen bałkańskich (1912–1913), gdy Serbia włączyła do swoich granic Kosowo i Metochię, a także podjęła próbę ekspansji na północną część Albanii. Celem artykułu jest ukazanie myśli politycznej D. Tucovicia w odniesieniu do relacji serbsko-albańskich i jego wizji alternatywnej wobec oficjalnego kursu polityki Serbii. Podstawą źródłową jest tekst pt. Srbija i Arbanija (1914) oraz publicystyka współczesnych D. Tucoviciowi polityków i intelektualistów serbskich. Artykuł jest oparty na krytycznej analizie dyskursu politycznego i studiach porównawczych nad ideami bałkańskich socjalistów oraz nacjonalistów. D. Tucović był jednym z nielicznych serbskich polityków, którzy traktowali Albańczyków jako odrębny naród z prawem do samostanowienia, uznając ich roszczenia do Kosowa i Metochii. Proponował rozwiązania oparte na dialogu, poszanowaniu praw mniejszości i dążeniu do budowy federacji demokratycznych państw bałkańskich. Jego krytyka polityki podboju oraz diagnoza nieuchronności konfliktu o Kosowo pozostają aktualne także we współczesnej refleksji nad relacjami serbsko-albańskimi.