DAVAOCI KRVI ZA VRIJEME PANDEMIJE COVID-19

Uvod: Dobrovoljni davaoc krvi je svaka zdrava osoba koja daje krv, plazmu ili trombocite po svojoj slobodnoj volji bez ikakve prisile ili naknade za davanje. Za razliku od drugih lijekova, krv je jedini lijek koji se može dobiti jedino od ljudske individue, ne može se proizvesti ni na jedan drugi način. Davanje krvi spašava živote, međutim pojava pandemije postavila je izazov za zdravstvene radnike da pronađu način da bi se obezbjedile dovoljne zalihe krvi za opskrbu i potrebe bolesnika. Pojedinci pokazuju veću spremnost pomoći drugima tokom pojave prirodnih katastrofa. Međutim, pandemija COVID-19 pokazuje značajne razlike jer je to stalna kriza koja pogađa sve pojedince i ima potencijal da predstavlja direktnu prijetnju zdravlju svakom pojedincu ponaosob. Cilj rada je prikazati kakav uticaj je imala pandemija COVID-19 na broj dobrovoljnih davaoca krvi u Tuzlanskom kantonu. Metode: Podaci su uzeti iz informacionog sistema Poliklinike za transfuziologiju o broju dobrovoljnih davaoca, mjestu izvođenja organizvanih akcija darivanja krvi, polna zastupljenost. Rezultati: Poređenjem broja davaoca krvi, u ispitivanom periodu prije pandemije (01.03.-31.05.2019.) kada se javilo 3708 davaoca i u istom periodu tokom pandemije (01.03.-31.05.2020.) kada se javilo samo 2026 davaoca krvi, utvrđen je smanjen broj dobrovoljnih davaoca krvi tokom pandemije COVID-19 za 1682 (45,36%). Smanjen je broj učenika srednjih škola koji imaju 18 godina (82 učenika se javilo darivati krv 2020 godine, za razliku od 2019.godine kada se javilo 644 učenika) i studenata koji prvi put daju krv (tokom ispitivanog perioda 2020.godine 91 student se odazvao akciji darivanja krvi, dok 2019.godine bilo ih je 225). Jedan od razloga smanjenja broja davaoca bila je nemogućnost organizovanja akcija darivanja krvi u školama i fakultetima zbog epidemioloških mjera, ograničenog kretanja, izbjegavanje okupljanja itd. Zbog ovih mjera pojedinci pri davanju krvi se osjećaju manje moralno obaveznim, jer su i sami izloženi potencijalnom riziku od zaraze i narušavanju vlastitog zdravlja u slučaju infekcije sa SARS-CoV2 virusom. Zaključak: Transfuzija krvi je neizostavni dio zdravstvene njege u svim medicinskim disciplinama. Analizirajući dostupne podatke uvidjeli smo da je COVID-19 pandemija imala znatan uticaj na smanjenje samoinicijativnih dobrovoljnih davaoca krvi, kao i na smanjenje broja studenata i učenika koji prvi put daruju krv. Ključne riječi: davaoci krvi. COVID-19, davanje krvi