William Tyndale’in Papalık Eleştirisi ve Anglikan Teo-Politiğine Etkisi

Bu çalışma İngiliz Reformasyon hareketinin öncü isimlerinden biri olan William Tyndale’in (ö. 1536) Papalık eleştirisini ve bunun Anglikan Kilise geleneği üzerindeki etkilerini ele almaktadır. Tyndale, reform hareketinin ilke ve prensiplerinin dönemin İngiltere coğrafyasına yayılmasına katkıda bulunan isimlerin başında gelmektedir. Martin Luther’in (ö. 1546) Kutsal Kitap, iman ve inananların ruhsal özgürlüğüne dayanan teolojik prensiplerini rehber edinen Tyndale, Kutsal Kitabı Katolik Kilise geleneği ve hiyerarşisinin üzerinde nihai otorite olarak konumlandırmıştır. O, bütün inananların bu metinleri kendi anadillerinde okuyabilmesini savunmuş ve bu düşüncenin gerçekleşmesi için İngilizceye tercüme etmiştir. Tyndale’in metni basılı ilk İngilizce Kutsal Kitap tercümesi olması bakımından önemlidir. Nitekim kendisinin “İngilizce Kutsal Kitabın babası” şeklinde nitelenmesi bu önemi ortaya koymaktadır. O, tercüme çalışmalarının yanında kendisinin teolojik ve politik anlayışını yansıtan çeşitli eserler de kaleme almıştır. Eserlerinde Papalığın dinî ve siyasi alanda yürüttüğü faaliyetlerin Kilise’nin yozlaşmasına yol açtığını öne sürmüş, buna karşın erken dönem Hıristiyanlığın Kutsal Kitaba dayanan saf din anlayışına dönmeyi önermiştir. Tyndale’in söz konusu fikirleri İngiliz reform hareketinin gidişatını derinden etkilemiştir. Çalışmada, Tyndale’in teolojik ve politik fikirlerinin, bağımsız Anglikan Kilisesi düşüncesinin oluşumunda merkezi bir öneme sahip unsurları içerdiği ortaya konmaktadır. Ayrıca Tyndale’in çalışmalarında Papalık kurumuna yönelttiği eleştirilerden hareketle, Anglikan Kilisesi’nin kuruluşuna yol açan zihnî, entelektüel ve kuramsal arka planı ortaya koymak da çalışmanın hedefleri arasındadır. Çalışmada analitik değerlendirme yöntemiyle metinler üzerinde derinleşerek Tyndale’in konu hakkındaki görüşleri ortaya konmuştur. Bu bağlamda temel kaynaklar olarak Tyndale’in Kilise’ye ve bünyesindeki din adamlarına dönük eleştirilerini kaleme aldığı eserlerinin yanında konuyla ilgili yapılmış modern çalışmalar analiz edilmiştir.