Tâcizâde Câfer Çelebi’nin Heves-nâme’sinde Mûsikî

Klasik Türk edebiyatı tarihinde, yalnızca edebiyat ve şiir alanında değil, aynı zamanda mûsikî sahasında da bilgi ve birikim sahibi olan çok sayıda şair bulunmaktadır. Bu şairler, mûsikî terimlerini şiirlerinde kullanarak söz konusu terminolojinin divan şiirine dâhil olmasına katkı sağlamışlardır. Bu isimlerden biri de XV. yüzyıl şairlerinden Tâcizâde Câfer Çelebi’dir (ö. 1050/1640). Şair, Heves-nâme adlı mesnevisiyle yalnızca dönemin sosyal ve kültürel hayatına dair bilgiler aktarmakla kalmamış, aynı zamanda çağının mûsikî anlayışını ve unsurlarını da şiirine yansıtmıştır. Kurulan eğlence meclisleri, icra edilen mûsikî makamları, çalınan çalgı aletleri ve mûsikîye dair çeşitli terimler bu mesnevide önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada, Tâcizâde Câfer Çelebi’nin Heves-nâme adlı mesnevisi esas alınarak eserde yer alan mûsikî unsurları belirlenmiş, sınıflandırılmış ve örnek beyitlerle birlikte değerlendirilmiştir. Şiirlerin tespitinde Necati Sungur’un doktora tezi kapsamında hazırlamış olduğu Tâcizâde Câfer Çelebi’nin Heves-nâme’si (İnceleme-Tenkitli Metin) adlı çalışması esas alınmıştır. Yapılan incelemeler neticesinde, şairin eserinde çalgı aletleri ve parçaları, mûsikî makamları, kavramları vs. pek çok mûsikî terimine yer verdiği görülmektedir.