The Tekşif (Discovery) Method in Turkish Education System and Ahmet Cevat Emre's Work Titled “Turkish Sarf and Nahiv”

Türk eğitim tarihinde geçmişten günümüze kadar pek çok öğretim yöntemi uygulanmıştır. Bu yöntemlerden birisi de tekşif(buluş) yöntemidir. Fakat bu yöntem keşfedilene kadar Selçuklular öncesinde sözlü eğitim, ezber, münazara, taklit ve gösterme yöntemi, uygulamalı eğitim, şifahî öğretim ve görevle öğretim; Selçuklular döneminde takrir, istinsah, müzakere, münazara, ezber ve tekrar; Osmanlı döneminde takrir, istinsah, müzakere, münazara, ezber ve tekrar, temrin, usūl-i ibtidâî, tahlil, terkib gibi yöntemler öğretimde uygulanmıştır. Osmanlı eğitim kurumlarında uzun yıllar ezber yöntemi kullanılmıştır. Fakat Tanzimat dönemiyle askerî, siyasî, ticarî ve edebî alanda yapılan yeniliklerden nasibini eğitim de almıştır. Eğitimde bir yöntem sorunu olduğunu düşünen aydın ve devlet adamları Batının eğitimiyle mücadelede ezbere dayalı eğitimin yetersiz kalacağını belirterek tekşif yöntemini önermişlerdir. Böylece tekşif yöntemi Türk eğitim tarihinde ilk kez Tanzimat dönemiyle ortaya çıkmıştır. Tekşif yönteminden ilk kez Selim Sabit Efendi Rehnümâ-yı Muallimîn(1870)in Usûl-i Cedîd bölümünde bahsetmiştir. Selim Sabit Efendi’den sonra Mustafa Satı Bey, bilimsel olarak tekşif yöntemini tanıtmıştır. Yazdığı çeşitli makale ve kitaplarında tekşif yönteminden bahsederek bu yöntemin okullarda uygulanması için çok çaba sarf etmiştir. Makalelerinde tekşif yönteminin dil, matematik, ahlak, geometri, fen gibi sadece düşünme ve karşılaştırma ile bulunabilecek, yalnızca düşünmekle yeniden keşf edilebilecek hakikatleri, meseleleri öğreten aklî derslerde uygulanabileceğini coğrafya ve tarih gibi naklî bilimlerde uygulanamayacağını belirtmiştir. Bu çalışma, tekşif(buluş) yönteminin Türk eğitim tarihindeki yerini belirginleştirmeyi ve bu yöntemin Türkçe dil bilgisi kitaplarında ilk kez ne zaman ve hangi kitapta uygulanıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci aşamasında tekşif(buluş) yönteminin Türk eğitim tarihindeki yeri belirginleştirilmiştir. Böylece 2024 Nisan ayında tanıtılan sezgisel düşünmeye dayalı buluş yönteminin öncelendiği Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin tarihsel geçmişi aydınlatılmış olacaktır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise Ahmet Cevat Emre’nin Türkçe Sarf ve Nahiv(1926) adlı eseri incelenmiştir. Bu kitap tekşif(buluş) yönteminin dil bilgisi kitaplarında uygulandığı ilk kitaptır. Bu kısımda ilk olarak tekşif yönteminin uygulanma aşamaları ortaya çıkarılmıştır. Ortaya çıkarılan aşamalar madde madde sıralanmıştır. Yöntemin uygulanma aşamaları Türkçe Sarf ve Nahiv(1926)in içinden alınan örnek parçalarla desteklenmeye çalışılmıştır. Türkçe Sarf ve Nahiv(1926)deki tekşif yönteminin uygulama aşamaları günümüzdeki modern buluş yönteminin uygulama aşamalarıyla karşılaştırılmıştır. Böylece hem Türkçe dil bilgisi eğitiminde yöntem bakımından bir devrim olan bu farklılık ortaya çıkarılarak Türkçe Sarf ve Nahiv(1926)in diğer dil bilgisi kitapları içindeki yeri daha da güçlendirilecek hem de bugün Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ndeki Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde uygulanan tekşif (buluş) yönteminin tarihsel geçmişi belirginleştirilmiş olacaktır.