İstihdamda Tarım Sektörünün Seyri: Türkiye’deki Değişimler ve Gelecek Görünümü

Öz Bu çalışma ile Türkiye tarım sektörüne ait istihdamın yapısal analizi ve unsurları değerlendirilmiştir. Bunun için öncelikle tarım işlerinin tanımı ve kapsamına ilişkin kavramlar üzerinde durulmuştur. Kavramsal çerçevenin ardından TÜİK’ e ait tarımla ilgili 2013- 2024 dönemine ait yıllık makro veriler kullanılmıştır. Son on yıllık verilere göre tarım istihdamı azalma eğilimindedir. 2013 yılında tarım çalışanlarının sayısı yaklaşık 6 milyon iken 2024 yılına gelindiğinde yaklaşık 4 milyon 700 bin kişi olmuştur. Bu durumda tarımın toplam istihdam içindeki payı %20’lerden %15’in altına düşmüştür. Tarım istihdamının yapısal analizi ele alınırken; tarımın sektörler arasındaki istihdam oranları ve zaman içindeki değişimi, tarım işgücünün özellikleri, istihdam biçimleri, göç ve yer değiştirme durumları ile teknolojik değişimler ve işgücü üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Ayrıca ücret, iş güvencesi, ücretsiz aile çalışanı ve demografik değişimler üzerinden güncel verilerle tarım istihdamı daha detaylı ele alınmıştır. Söz konusu koşullar altında tarım işgücünü sınıflandırmak zor olmuştur. Ancak tarım işgücünün özellikleri; göçmenlik, kayıt dışılık ve mevsimlik çalışma kavramlarına dayanarak değerlendirilmiştir. Bu kavramlar, literatür taramalarından anlaşıldığı üzere sıklıkla çalışılan konular olmuştur. Ancak yakın tarihte tarım istihdamının son durumuna ait bir değerlendirme bulunmamaktadır. Bu nedenle mevcut çalışmada tarım istihdamının bugünü ve geleceği farklı perspektiflerden ele alınmıştır.