TONYA AĞZI SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Ağız terimi, çoğunlukla kaba dil, halk dili, teklifsiz dil gibi ifadelerle açıklanır;  şive ile karıştırılır. Ağızların ölçünlü dile oranla gösterdikleri ayrılıklar, çoğu zaman yadırganır. Bunun sebebi,  bir kaynağa bağlanmaları noktasındaki eksikliklerdir. Trabzon ili ağızları Eski Türkçe ile ilişkilendirilen ses özelliklerini muhafaza etmesi, Türkçenin tarihsel süreçte geçirdiği değişme ve gelişmelerin farklı zaman dilimindeki izlerini  taşıması,  ünlü ve ünsüzlerin Eski Türkçe ile örtüşmesi, küçük ünlü uyumunun düzensizliği, genizsi n [ñ] sesinin durumu, ek fiilin bağımsız bir kelime gibi hareket etmesi, Uygur Türkçesi metinlerine dayanan ikili fiil kullanımı gibi özellikleri bakımından dikkat çeker. Bu çalışmada söz konusu özelliklerin Trabzon Tonya ağızları için durumu ele alınacaktır. Kaynak olarak Hasan Kalyoncu’ya ait  Trabzon Tonya Ağzının Dilbilgisel Özellikleri ve Tonya Sözlüğü adlı eser ile Derleme Sözlüğü  kullanılacaktır.