Vatandaşlık ve Kimlik Eğitiminin Tematik Örüntüleri: Sosyal Bilgiler Dersine Bütüncül Bir Yaklaşım

Bu araştırma Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ve 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında vatandaşlık ve kimlik eğitiminin tematik örüntülerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve doküman incelemesi yapılmıştır. Veriler, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ve 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarından elde edilmiştir. Tematik analizlerle kimlik, demokrasi ve küresel bakış açısı olmak üzere üç temel tema belirlenmiş; her bir tema altında çeşitli kavramsal kodlara ulaşılmıştır. Bulgular kimlik temasında ulusal kimlik, tarihsel süreklilik ve kültürel miras vurgularının ön plana çıktığını; demokrasi temasında ise hak ve sorumluluk bilinci ile eleştirel düşünmenin öne çıktığını göstermektedir. Küresel perspektif ise sürdürülebilirlik, çevresel bilinç ve çokkültürlülük bağlamında temsil edilmektedir. Araştırma Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin sosyal bilgiler dersinde vatandaşlık eğitimine yönelik bütüncül bir yaklaşım benimsediğini ancak temaların içerikte farklı düzeylerde ve örtük-açık biçimlerde temsil edildiğini ortaya koymaktadır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı içerisinde yapılandırılan vatandaşlık ve kimlik eğitimi konularının öğretim belgeleri ve ders materyallerinde eş güdümlü ve bütüncül bir yaklaşımla ele alınması ve öğretim programı ile ders kitabı içerik ve uygulamalarında karşılıklı uyuma daha çok önem verilmesi önerilmektedir.