ADIYAMAN YÖRESİ AĞIZLARINDAKİ ATASÖZLERİNE KATKILAR

Atasözleri, milletin yüzyıllarca süren hayat tecrübelerine dayanan değer yargılarını dile getiren kültürel miraslardır. Başlangıçta sözlü olarak yaygınlaşan, yazının kullanılmaya başlamasıyla da bir kısmı yazılı metinlerde yer alan ve milletin tecrübelere dayalı değer yargılarını özlü şekilde ifade eden kalıplaşmış sözlerdir. Uzun ve köklü bir geçmişe sahip olan, ilk çıkış yeri ve kaynağı tam olarak bilinmeyen atasözleri, Türk dilinin söz varlığında önemli bir yere sahiptir. Bir milletin dünden bugüne her konudaki deneyimlerini, bakış açısını, düşünüş ve yaşayış şeklini, olayları algılayıp değerlendirerek dile getirme biçimini yansıtan kıymetli dil verileridir. Atasözleri daha çok sözlü kültüre dayandıkları için ağızlarda ortaya çıkıp yaygınlaşmakta ve dilden dile söylenerek şekillenmektedir. Derleme yaptığımız Adıyaman ili Gölbaşı ilçesi Yukarı Çöplü köyünde pek çok konuda söylenmiş ve kayda geçmeyi bekleyen birbirinden ilginç atasözleri mevcuttur. Bu çalışmada, Adıyaman ilinin Gölbaşı ilçesi Yukarı Çöplü köyünde yaşları 70-90 aralığında ikisi hiç okuma yazma bilmeyen diğerleri ise ilkokulu dışardan bitirmiş köy sakinleriyle görüşülmüş ve ilgili çalışmalarda aynı şekilde yer almayan 30 atasözü kayda geçirilmiştir. Kayda geçirdiğimiz atasözlerinin karşısına hangi durumlar için kullanıldıkları, anlamları ve varsa bazı sözcüklerdeki yazı dilinden farklı ses özellikleri de verilmiştir. Anlamı bilinmeyen sözcükler de kaynaklar verilerek tanıklanmıştır.