Bir Mirin Zihin Dünyası: Şirvan Miri Zeynel Bey’in Küfre Medresesi Vakfiyesi

1264 tarihinde Mısırdaki hâkimiyetleri sona eren Eyyubilerin vezirlerinden bir aile merkezi Küfre Köyü olan bölgede Şirvan adıyla bir emirliğin başına geçmiştir. Bu hanedânın mirlerinden Zeynel Bey emirliğin merkezi sayılan Küfre Köyünde bir medrese inşa ettirerek bu medreseyi yaşatacak bir de vakıf tesis etmiştir. Şirvan Miri Zeynel Bey’in Küfre Medresesi Vakfiyesi başlığını taşıyan bu makalenin konusu, adı geçen emirliğin bünyesinde tesis edilen bir medreseye ait vakfiye bağlamında dönemin sosyal, idari ve eğitim hayatına dair verilerin analiz edilmesidir. Bu çalışmanın amacı Zeynel Bey Medresesinin H.1000/M1597 tarihli vakfiyesi bağlamında Şirvan emirliğini tanıtarak, buradaki medrese-eğitim geleneğine ışık tutmaktır. Bu çalışmanın temel kaynağını Zeynel Bey Medresesi vakfiyesinin metni oluşturmuştur. Makale, vakfiyenin düzenlendiği dönemde kaleme alınmış eserler ve konuya dair Osmanlı arşiv belgeleri ile desteklenmiştir. Zeynel Bey Medresesi Vakfiyesi Osmanlı Devleti’nin doğu sınırındaki yerel idari yapılanma ve buradaki medrese ve eğitim geleneği hakkında önemli birincil kaynak olması açısından önemlidir. Vakfiye içeriğinde dönemle ilgili sosyal, siyasi, ekonomik ve itikadî veriler ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca günümüzde unutulmuş ya da tamamen yok olmuş pek çok yerleşim yeri, köy ve mezra adları ve tarımsal alanların coğrafi konumlarını tespit etmek mümkün olabilmektedir.