Bir Siyasetname Olarak İdris-i Bitlisi’nin Kânûn-i Şâhenşâhî’si

Devlet yönetimi hakkında mühim bilgiler içeren siyasetnameler, bir devlet nasıl iyi yönetilir, devlet yöneticilerinde bulunması gereken vasıflar nelerdir sorularına yanıt veren önemli kaynaklardandır. Siyasetnameler Osmanlı Devleti’nin siyasi, ekonomik, sosyal yapısı hakkında bilgiler içermesi bakımından da önemlidir. Osmanlı Devleti’nin kültür ve fikir hayatına bakıldığı vakit siyasetnamelerin oldukça geniş yer kapladığı görülmüştür. Çalışmanın temelini oluşturan Kânûn-i Şâhenşâhî adlı eser de Osmanlı döneminde yazılmış en iyi siyasetname ve nasihatnamedir. Eser İdris-i Bitlisi tarafından Yavuz Sultan Selim döneminde kaleme alınmıştır. Eserde müellif iyi bir devlet yöneticisi nasıl olmalıdır sorusuna yanıt aramıştır. Yanıt olarak da iyi bir devlet yöneticisinin adaletli, merhametli, iffetli, bilgili ve cömert olması gerektiğini vurgulamıştır. İdris-i Bitlisi bu eserde yöneticileri Allah’ın gölgesi, devleti ve halkı da Allah’ın emaneti olarak görmüş, devlet yöneticilerine iyi olma hususunda tavsiyelerde bulunmuştur. İdris-i Bitlisi’nin Kânûn-i Şâhenşâhî adlı eserinden yola çıkılarak hazırlanan bu çalışmada ideal devlet yönetimi ve devlet yöneticilerinde bulunması gereken faziletler anlatılmıştır. Devlet yönetimi hususunda deneyimi olan İdris-i Bitlisi’nin dönemin yönetimi ile ilgili tespitleri ve devlet yöneticilerine vermiş olduğu nasihatler ortaya koyulmuştur.