Kültürel Üretim Mekânlarında Kenti Üreten Kadınlar: Kadifekale Örneği

Göç sırasında genellikle pasif durumda olan göçmen kadınlar, göç alanlarının kullanılması ve dönüştürülmesi söz konusu olduğunda, aktif birer özneye dönüşmektedir. Kimlik, toplumsal cinsiyet, sosyokültürel normlar ve ekonomik kaygılar kadınların mekânla ilişkisini anlamlandırmada değerlendirilmesi gereken unsurlardandır. Bu unsurlar, kadınlar için pek çok yaşamsal zorluğa yol açarken mekânsal yeniden üretimleri de beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda, İzmir kent merkezinde önemli bir göç bölgesi olan Kadifekale, kentsel dönüşüm politikaları ile birçok akademik ve yerel yönetim temelli araştırmaya da konu olmuştur. Önceden yapılan tüm çalışmalara ek olarak bu makale, iç göçün yaşam/üretim mekânları üzerindeki etkisini ele almakta, Kadifekale ve çevresi odağında incelemektedir. İlgili yerleşimin mevcut mekânsal durumunu anlamak için kültürel kodların kökenine karşılık gelen Mardin'in özgün dokusundaki mekânsal kodlar da incelenmiş, Mardin’de yaşanılan mekânsal dilin, İzmir’de yaşanılan mekânsal dile nasıl dönüştüğü ve özellikle kadınlar tarafından nasıl aktarıldığı araştırılmıştır. Yöntem olarak etnografik temele oturan incelemelerde, yerinde gözlem tekniğinin yanı sıra, İzmir ve Mardin’in ilgili mahallelerinde yaşamakta olan kadınlarla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerin en önemli çıktısı, göçmen kadınların “varış” noktasındaki mekânları yeniden örgütleme ve tasarlama konusundaki örtük fakat etken rollerine dairdir. Bu çerçevede, varış ve menşe mekânların/mekânsal elemanların birbiriyle gösterdiği benzerlik ve farklılıklar, göçmenlerin kültürlerini mekânlara yansıtabilme esnekliklerine dair de önemli verilere işaret etmektedir.