Geopolitical changes: Security challenges in Northeast Asia and Mongolia’s perspective

This article examines the changes in the international system and their impact on the security environment of Northeast Asia and Mongolia. The study analyzes the transition from the post-Cold War unipolar system to an asymmetric multipolar order characterized by intensifying great power competition. Drawing on the theoretical frameworks of neorealism, offensive realism, geopolitical theory, and Regional Security Complex Theory (RSCT), the study examines key geopolitical developments, including U.S.-China strategic competition, the consequences of the Russia-Ukraine war, the evolving security landscape in Northeast Asia, and the growing influence of the Global South.Within this shifting strategic environment, Mongolia’s foreign policy and security challenges are assessed through the lens of strategic autonomy and the Third Neighbor policy. The findings suggest that in order to preserve its sovereignty and national security amid intensifying great power competition, Mongolia must strengthen its multi-pillar, balanced cooperation policy; diversify its economic and technological partnerships; enhance its cyber and economic resilience; and develop institutionalized mechanisms for regional dialogue.The article concludes that under the current conditions of an emerging asymmetric multipolar order, Mongolia must update and develop its National Security Concept to comprehensively address both traditional and non-traditional security dimensions, encompassing geopolitical, economic, technological, and cyber challenges. Геополитикийн өөрчлөлт: Зүүн хойд Азийн бүс нутгийн аюулгүй байдлын сорилтууд ба Монгол Улс ХураангуйЭнэхүү өгүүлэл нь олон улсын тогтолцооны өөрчлөлт болон түүний Зүүн хойд Ази, Монгол Улсын аюулгүй байдлын орчинд үзүүлж буй нөлөөг судлав. Судалгаагаар “хүйтэн дайн”-ы дараах нэг туйлт тогтолцооноос их гүрнүүдийн өрсөлдөөн эрчимжсэн, тэгш бус олон туйлт тогтолцоо руу шилжиж буй үйл явцыг шинжилсэн болно. Неореализм, довтолгооны реализм, геополитикийн онол, бүс нутгийн аюулгүй байдлын цогцолборын онол (Regional Security Complex Theory – RSCT)-ын онолын хүрээнд АНУ–БНХАУ-ын стратегийн өрсөлдөөн, Орос–Украины дайны үр дагавар, Зүүн хойд Ази (ЗХА)-ийн аюулгүй байдлын орчны хувьсал, мөн Дэлхийн Өмнөдийн орнуудын өсөн нэмэгдэж буй нөлөөлөл зэрэг геополитикийн гол өөрчлөлтүүдийг авч үзэв.Өөрчлөгдөж буй энэхүү стратегийн орчинд Монгол Улсын гадаад бодлого, аюулгүй байдлын сорилтуудыг стратегийн бие даасан байдал болон гуравдагч хөршийн бодлогын хүрээнд үнэлэв. Судалгааны үр дүнд Монгол Улс их гүрнүүдийн өрсөлдөөн эрчимжиж буй нөхцөлд тусгаар тогтнол, үндэсний аюулгүй байдлаа хадгалахын тулд олон тулгуурт, тэнцвэржүүлсэн хамтын ажиллагааны бодлогоо бэхжүүлэх, эдийн засаг болон технологийн түншлэлээ төрөлжүүлэх, кибер болон эдийн засгийн сөрөн тэсвэрлэх чадавхаа нэмэгдүүлэх, бүс нутгийн яриа хэлэлцээний институцчилсэн механизмуудыг хөгжүүлэх шаардлагатай гэж үзэв.Өгүүллийн төгсгөлд тэгш бус олон туйлт тогтолцоо бүрэлдэн тогтож буй өнөөгийн нөхцөлд Монгол Улс үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалаа шинэчлэн хөгжүүлж, геополитик, эдийн засаг, технологи, кибер орчны сорилтуудыг хамарсан уламжлалт болон уламжлалт бус аюулгүй байдлын хэмжүүрүүдийг нэгдмэл байдлаар тусгах шаардлагатай гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн. Түлхүүр үгс: Тэгш бус олон туйлт тогтолцоо их гүрнүүдийн өрсөлдөөн, геоэдийн засаг, гуравдагч хөршийн бодлого, гибрид заналхийлэл, дижитал бүрэн эрхт байдал