Türkiye’deki Futbol Kulüplerinin Armalarında Yer Alan Coğrafi Semboller: Süper Lig ve 1. Lig Örneği

Günümüzde futbol çok geniş bir kapsamı bulunan en popüler sporu konumundadır. Futbol olgusunun bileşeni olan futbolcu, stadyum ve taraftarların yanı sıra takımın birer görsel tasarımı olan armalar da önem taşımaktadır. Futbol kulüplerinin armaları bulundukları ortamla etkileşim sonucunda tasarlanmakta ve üretilmektedir. Bu bağlamda insan ve doğal ortam arasındaki etkileşimi sonucunda tasarlanan armaların görsel kimliklerinin açıklanması coğrafi bilimlerin bir dalı olan spor coğrafyasının araştırma konuları arasında yer almaktadır. Türkiye’de armalarında coğrafi sembolleri kullanan takımların genellikle o yerleşmeye ait olan jeomorfolojik birimlerden dağ ve vadileri, tarım ürünleri motifleri ve ağaç formundaki bitkileri kullandıkları görülmektedir. Günümüzde armaların ve yüzeylerinde yer alan sembollerin göstergebilimiyle anlamlandırmak mümkündür. Bu inceleme yönteminde çözümlenecek arma kendi içerisinde var olan yapı bağlamında ele alınarak değerlendirilmektedir. Araştırmada seçilen futbol kulüplerinin armaları Hjelmslev’in semiyotik çözümleme modelinden “eşbiçimli düzende çözümleme” tekniği kullanılarak coğrafi sembollerle ilişkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın analiz kısmında armalarda gözlenen renkler içerisindeki baskın renk güç ve heyecanı simgeleyen kırmızı, diğer renkler ise beyaz ve yeşil olmuştur. İncelenen 11 futbol takımının 5’i çember şeklindeki armayı 6’sı da alt kısmına doğru sivrileşen rozet armayı kullanmaktadır. Coğrafi sembollere yer veren kulüplerin 1’i jeomorfolojik, 3’ü hidrografik unsurları, 2’si tarım ürünlerini ve diğer 5’i de ağaç formundaki bitkileri armalarında görselleştirmiştir. Bazı armalarda kulüplerin yerel değerleri coğrafi sembollerle tanıtılmakta iken bazı görsellerde coğrafi sembolü aktarma konusunda sorunların yaşandığı saptanarak çözüm öneri sunulmuştur. Ayrıca kulüplerin dünyaya açılan penceresi olan internet sitelerinde armaların tasarım amaçları, seçilen renkler, motif ve betilerinin tercih sebepleri açıklanmalı ve coğrafi ortamla ilişkilerine temas edilmelidir.