Johan Melchior Goeze on faith and reason

Johan Melchior Goeze duchowny w XVIII w., obrońca ortodoksyjnego luteranizmu przez trzy dekady w hamburskim środowisku teologicznym, a dziś znany jest głównie z debat z Lessingiem. Jednym z dyskutowanych zagadnień była rola rozumu w religii. Goeze był zdecydowanym obrońcą prymatu objawienia; jednakże rozum stanowił dość istotny element w jego własnych badaniach teologicznych. Jest to szczególnie widoczne w roli, jaką przypisywał podejściu fizykoteologicznemu w religii. Fizykoteologia była bardzo silnym nurtem teologii w XVIII w., a Goeze uważał ją za najlepszy sposób na doprowadzenie do Boga każdego człowieka, nie tylko wykształconych teologów. Jednakże przekonujące dowody, jakich rozum może dostarczyć na istnienie Boga, mają ograniczoną moc, co szczególnie dobrze widać przez dogłębną samoanalizę. Jeśli rozum dostarcza jakichś dowodów teologicznych, są one mniej lub bardziej prawdopodobne, a pewność można uzyskać wyłącznie z objawienia. Ta pewność jest potrzebna szczególnie ze względów eschatologicznych, ponieważ stawką jest wieczne przeznaczenie duszy ludzkiej. Istnieją jednak kwestie, których Pismo Święte nie rozwiązało, a los niechrześcijan był jedną z nich. Zdaniem Goezego los ten leży w rękach Boga, a ludzie powinni raczej troszczyć się o własne zbawienie przez Chrystusa, niż spekulować na temat tego, jak Bóg rozwiąże problem zbawienia niechrześcijan.