İslam Ekonomisinde Karbon Vergisi: Vergi, Maslahat ve Makâsıdü’ş-Şerîa Ekseninde Bir Değerlendirme

İklim değişikliği ve küresel ısınmanın etkilerinin en aza indirilebilmesi için hükümetler tarafından birçok politika uygulanmaktadır ve bunlardan biri de çevresel vergilerdir. Karbon vergisi, fosil yakıt kullanımının ortaya çıkardığı karbon emisyonlarını azaltmayı hedefleyen çevresel bir vergi olarak tanımlanmaktadır. Karbon vergisi ya da karbon emisyon ticaretinin, çevresel sürdürülebilirliği sağlamada ve emisyon oranlarını azaltmada etkili bir rol üstleneceği düşünülmektedir. Küresel düzeyde özellikle de gelişmiş ülkelerde örnekleri görülen karbon vergisi, negatif dışsallıkları ortadan kaldırma ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlama amacıyla kullanılan mali bir politika aracıdır. Bu çalışmanın amacı, karbon vergisinin İslami bir ekonomideki yerini tartışmaktır. Bu noktada çalışma, İslam ekonomisinde örneğine rastlanmayan karbon vergisini, İslam ekonomisindeki vergi ve ilkeleri ile maslahat ve makâsıdü’ş-şerîa ilkesi açısından ele almaktadır. Çalışmanın bulgularına göre maslahat ve makâsıdü’ş-şerîa ekseninde karbon vergisi, İslami bir ekonomide meşru görülebilir. Ancak karbon vergisinin regresif vergilerden olması, bunun bir sonucu olarak gelir adaletini bozması ve İslam ekonomisinin adalet vurgusundan uzak olması, karbon vergisinin yeniden düşünülmesini gerekli kılmaktadır. İslami prensiplere uygun olarak tasarlanmayan bir karbon vergisi, düşük gelirli hane halkına bir yük getirecek ve toplumsal kabul edilebilirliği olmayacaktır.