Ekonomik Gelişmişliğin Göçler Üzerindeki Etkisi: Denizli Örneği

Bu çalışmada, Denizli’de 1980-2018 dönemi göçlerin yön ve dağılımına etki eden faktörlerin ekonomik gelişmişlik durumu ve sanayileşme verileri esas alınarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Göç, iki nokta arasındaki şartlara bağlı olarak ortaya çıkan bir tercih durumudur. Türkiye’de nüfus doğudan batıya, iç kesimlerden kıyılara doğru göç etmektedir. Hem göç alan hem göç veren illerden biri olan Denizli; Türkiye’de içgöçlere ilişkin önemli bilgiler sunmaktadır. Araştırmanın temel veri kaynağı, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 1980-2018 dönemi daimi ikametgâha göre içgöç verileridir. Göçlerin yönü ve miktarını belirleyen etkenlerin analizinde; Denizli Sanayi Odası (DSO) üye sayısı, işyeri sayısı, istihdam edilen nüfus miktarı, ithalat, ihracat verileri esas alınmıştır. Ayrıca, İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik (SEGE) Sıralaması göz önünde bulundurulmuştur. TÜİK, DSO ve Kalkınma Bakanlığı’nın yayınlamış olduğu veriler derlenerek sayısal tablo formatına dönüştürülmüştür. Bu veriler ArcGIS ortamına aktarılarak dönemsel net göç haritaları oluşturulmuştur. 1980’li yıllara kadar göç veren Denizli; 1985 itibariyle göç alan iller kategorisine geçmiştir. 2008-2018 döneminde ise alınan göçlerle birlikte verilen göçler de artmıştır. Göç olgusunu coğrafi bakış açısıyla irdeleyen Lee’nin ‘İtme-Çekme Modeli’ne göre Denizli’de göçlerin çekim noktası sanayileşmedir. Ancak ekonomik dalgalanmalar, göçleri pozitif veya negatif olarak yönlendirmekte ve miktarını belirlemektedir. Mesela 2008 yılında 601 olan net göç miktarı; 2009 yılında -1587’ye düşmüştür. 2008 yılında istihdam edilen nüfus 140.506 iken; 2009 yılında 134.898’e düşmüştür. Bu dönemde ithalat, ihracat miktarı da düşmüştür. Denizli’nin göç verdiği iller; SEGE sıralamasında birinci kademe ve ikinci kademe gelişmiş illerde yoğunlaşmıştır. Şehrin göç aldığı iller ise genel olarak üçüncü derecede gelişmiş iller ve diğer alt kademedeki iller kategorisinde bulunmaktadır. Denizli’nin en fazla göç alıp-verdiği iller yakın çevresindeki illerdir. Gelecek dönemde Denizli’de göçlerin yönü ve miktarı; ekonomik gelişmelere bağlı olarak şekillenecektir.