Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi ve Derin Deniz Yatağı Madenciliği: Sorunlu Konular ve Değerlendirmeler

Madencilik sektörü karasal maden kaynaklarının azalması neticesinde derin deniz yatağı madenciliğine yönelmektedir. Kıyı devletlerinin ulusal deniz yetki alanına girmeyen tüm kısımlar derin deniz yatağının bir parçasını oluşturmaktadır. Bu makale, ulusal deniz yetki alanlarının ötesinde derin deniz yatağı madenciliğine uygulanabilecek uluslararası hukuk sistemini, bu sistemi yöneten organ olan Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi ile beraber değerlendirecektir. Derin deniz madenciliğini düzenleyen uluslararası hukuk sistemi ve devletlerin ulusal mevzuatları kusursuz değildir. Bu doğrultuda, makalede incelenmek üzere beş sorunlu konu belirlenmiştir. İlk olarak, süreçte şeffaflık eksikliği bulunmaktadır ve halkın katılımının sağlanması gerekmektedir. Sivil toplum kuruluşlarının etkisi ve gözlemci olarak oynadıkları rol dikkate alınmalıdır. Tüm paydaşlar, başvuru prosedürlerinde görüş ve itirazlarını sunabilmelidir. Hukuk ve Teknik Komisyon’un toplantıları açık gerçekleştirilmelidir. İkinci olarak, mali konular açısından, Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi ödeme mekanizmasının nasıl şekilleneceği belirsizliğini korumaktadır. Üçüncü olarak, derin deniz yatağı madenciliğinin çevresel etkileri ve deniz çevresinin korunmasına yönelik endişeler varlığını sürdürmektedir. Dördüncü olarak, Bileşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne taraf olmayan devletlerin ve devlet dışı tarafların hak ve yükümlülükleri netleştirilmelidir. Beşinci olarak, forum shopping problemi yani yargılamada en lehe kararı verebilecek olan yetkili mahkeme seçimi olasılığı değerlendirilmelidir.