NAHİD SIRRI ÖRİK’İN KISKANMAK ROMANINDA FERİK CEMAL PAŞA’NIN “GEÇKİN” VE “TALİHSİZ” KIZI

Nahid Sırrı Örik’in 1937’de tefrika ederek yayımladığı Kıskanmak; geçkin (evde kalmış) bir kızın ağabeyinden intikamını ele alan romanıdır. Kötücül mahiyetiyle öne çıkan roman, Honoré de Balzac’ın Bette Abla (La Cousine Bette) adlı eserinden esinlenmeler taşır. Ancak Balzac’ın anlatısından farklı olarak aile içi kıskançlığı ve intikamı, iki kadın kuzen arasında değil, bir kadın ve erkek kardeş arasında kurgular. Son dönem Osmanlı ve erken Cumhuriyet toplumunda geçen anlatı, geçkin kız temsilinde geleneksel cinsiyet rollerini yeniden üretir. Böylelikle aile, eğitim, evlilik gibi kurumların erkek için, erkeğe göre yapılandırıldığı ve güzellik, namus olgusunun kadına atfedildiği bir hikâye ile karşılaşılır. Bu çalışma, bir paşa kızının geçkin kız olarak hayatı deneyimlemesine yol açan ataerkil örüntüleri anlatı odaklı inceler. Anlatının, erkekliğin geniş imtiyazlarına odaklanan içeriği ve kurgulama teknikleri ile evde kalmış kız tipolojisini çok boyutlu sunduğu iddia edilir. Bu sayede ataerkil bir ailenin / toplumun, oğlan çocuğu / erkek merkezli pratiklerinin, çirkin bir kızın kötücül olmasındaki ve talihsizliğindeki rolü kurgusal açıdan göz önüne serilir.