Mürted Bir Denizcinin Sergüzeşti: Mir Ali Bey’in Doğu Afrika Seferleri ve Portekiz’deki Esareti

Osmanlı Devleti’nin Hind Okyanusu’ndaki Portekiz varlığına karşı bölgesel nüfuzunu artırma stratejisinin bir parçası olarak 1585 yılında Mogadişu’ya gönderilen Mir Ali Bey, 1589 yılında Mombasa’da Portekizliler tarafından esir alınarak önce Hindistan’a, ardından Portekiz’e götürülmüştür. Portekiz kaynaklarına göre; Lizbon’daki São Julião da Barra Kalesi’nde esir olduğu esnada Hristiyan olarak adını Francisco Julião olarak değiştirmiştir. Bu olay, yalnızca bireysel bir dönüşüm değil aynı zamanda Osmanlı-Portekiz rekabetinin dinî ve siyasi boyutlarına da ışık tutmaktadır. Bu çalışma, 16. yüzyılın son çeyreğinde Osmanlı-Portekiz rekabeti bağlamında Doğu Afrika kıyılarında Osmanlı temsilcisi olarak görevlendirilen Mir Ali Bey’in faaliyetlerini ve esaret sürecini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma; Portekiz arşiv belgeleri ile dönemin birincil kaynak niteliğindeki kroniklerine dayanarak bir Osmanlı denizcisinin Afrika’dan Portekiz’e uzanan yolculuğu ve Lizbon’daki esaret hayatına dair sınırlı kayıtları incelemeyi hedeflemektedir.