YENİLENEBİLİR ENERJİ KUZNETS EĞRİSİ (YEKE) HİPOTEZİNİN KÜRESEL VE KITASAL DÜZEYDE TEST EDİLMESİ

Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı, karbon emisyonlarını azaltmak için önemli bir strateji olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada, 1990-2021 dönemi yıllık verileri ile 152 ülke ve dört farklı kıtada Yenilenebilir Enerji Kuznets Eğrisi (YEKE) hipotezinin geçerliliği panel veri analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. YEKE hipotezi, iktisadi büyümenin başlangıçta yenilenebilir enerji kullanımını azalttığını, ancak belli bir gelir düzeyinden sonra bu eğilimin tersine döndüğünü savunmaktadır. Bu çerçevede yapılan analizlerde hem küresel düzeyde hem de kıtasal düzeyde dönüm noktaları hesaplanarak YEKE hipotezinin şekli ve geçerliliği test edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, genel örneklemde ve Asya, Avrupa ile Amerika kıtalarında YEKE hipotezinin geçerli ve U şeklinde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durum, söz konusu bölgelerde iktisadi büyümenin belirli bir seviyenin ardından yenilenebilir enerji kullanımını arttırdığını göstermektedir. Öte yandan, Afrika kıtasında ise gelir ile yenilenebilir enerji kullanımı arasındaki ilişki ters U şeklinde ve YEKE hipotezi geçerli değildir. Bu da Afrika’da iktisadi büyümenin başlangıçta yenilenebilir enerji kullanımını arttırdığını ancak gelir düzeyinin artmasıyla bu eğilimin tersine döndüğünü göstermektedir. Bu açıdan çalışma, farklı bölgelerin yapısal ve ekonomik farklılıklara sahip olduğunu ve bu farklılıkların ülkelerin yenilenebilir enerji politikalarının şekillenmesinde önemli rol oynadıklarını ortaya koymaktadır. Politika yapıcıların bu farklılıkları dikkate alarak sürdürülebilir kalkınma hedeflerini belirlemeleri önem arz etmektedir.