Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma

Prososyal davranış, herhangi bir ödül ya da karşılık beklemeden başkalarına fayda sağlamayı amaçlayan gönüllü eylemleri ifade eder. Bu tür davranışların temelleri, öz düzenleme becerilerinin gelişimi açısından kritik bir dönem olan okul öncesi yıllarda atılmaktadır. Bu boylamsal desen çalışma, Türk okul öncesi çocuklarında öz düzenleme becerileri ile prososyal davranış arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Veriler, iki farklı zamanda 482 çocuktan (239’u kız) toplanmıştır. Öğretmenler, standartlaştırılmış derecelendirme ölçekleri aracılığıyla çocukların prososyal davranışlarını ve öz düzenleme becerilerini değerlendirmiştir. Veriler normal dağılım göstermediğinden, parametrik olmayan testler ve ikili lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, Ölçüm 1’den (T1) Ölçüm 2’ye (T2) hem öz düzenleme hem de prososyal davranış düzeylerinde anlamlı artışlar olduğunu göstermiştir. Ayrıca, Ölçüm 1’deki öz düzenleme düzeyinin Ölçüm 2’de prososyal davranış grubunda yer almanın tek anlamlı yordayıcısı olduğu; cinsiyet, kardeş durumu ve ebeveyn eğitim düzeyinin ise anlamlı yordayıcılar olmadığı belirlenmiştir. Bu bulgular, prososyal davranışın gelişiminde erken dönemdeki öz düzenleme becerilerinin önemini vurgulamakta ve önceki araştırmalarla ilişkilendirilerek tartışılmaktadır.