TANBURİ CEMİL BEY'İN PEŞREVİ ÖZELİNDE KÜRDÎLİHİCAZKÂR MAKAMININ KARAR ÇEŞNİSİ: NECDET YAŞAR ÖRNEĞİ

Bu çalışma, Tanburi Cemil Bey’in Kürdîlihicazkâr makamındaki Peşrevinin, Necdet Yaşar’ın tanbur icrası üzerinden analiz edilmesini konu almaktadır. Araştırmada, Arel-Ezgi-Uzdilek ses sistemine dayalı teorik model ile pratik icra arasında var olan farklılıklar ortaya konmuş ve bu farklılıkların sebepleri tartışılmıştır. Kürdîlihicazkâr makamının karar çeşnisinde kullanılan La bemol (Nim Zirgüle) perdesi, teorik olarak 5 koma olarak tanımlanırken, Necdet Yaşar’ın icrasında bu perdenin farklı tizliklerde kullanıldığı tespit edilmiştir. Melodyne ve MakamBox gibi dijital analiz araçları kullanılarak, Necdet Yaşar’ın icrasında La bemol (Nim Zirgüle) perdesinin cent ve koma cinsinden farklılıkları incelenmiş, icradaki perde kullanımının teorik sistemden sapmalar içerdiği belirlenmiştir. Araştırma, Türk Müziğinde bireysel yorumun, icra edilen perdelerin mikrotonal özellikleri üzerinde büyük bir etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, tanbur gibi mikrotonal detayların öne çıktığı enstrümanların teknik özellikleri ve icracının fiziksel kontrolü, teorik sistemden sapmalara neden olabilmektedir. Çalışma, Kürdîlihicazkâr makamı gibi bileşik makamların analizinde teorik modellerin dijital araçlarla desteklenmesinin önemine dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, bireysel icraların ve dijital analizlerin, Türk Müziği teorisi ve pratiği arasındaki ilişkiyi anlamada önemli katkılar sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.