Günümüzde Uygulanan Vefa Sözleşmesinin Klasik Fıkıhta Yer Alan Bey‘ Bi’l-Vefâ Uygulaması İle Mukayesesi

Günümüz konvansiyonel bankacılık sistemi gerek fon toplama gerekse fon kullandırma noktasında dayandığı en temel işlem faizli borç ilişkisidir. Bu çerçevede katılım bankaları da faizsiz enstrümanlar geliştirerek bankacılık hizmeti vermektedirler. Klasik fıkıhta faize ve rehinli borç sözleşmesine alternatif olarak geliştirilen bey‘bi’l-vefâ uygulamasının günümüzde yansıması olarak vefa (geri alım hakkı) sözleşmesi yer almaktadır. Vefa sözleşmesi, günümüzde özellikle katılım bankalarının sorunlu alacaklarının yeniden yapılandırılmasında uygulanan yöntemlerden birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çerçevede vefa sözleşmesinin günümüzde nerelerde karşımıza çıktığını göstermesi bakımında bankacılık sisteminin fonksiyona ve bundan kaynaklı olarak ortaya çıkan sorunlu kredi durumuna kısaca değinilecektir. Ardından vefa sözleşmesinin ilgili mevzuatta nasıl ele alındığına, uygulama amacı ve şekline yer verilecektir. Özellikle günümüzde uygulanan vefa sözleşmesinin ilk olarak ortaya çıkışında sözleşmenin hukuki yapısına dair ifade edilen görüşler ile bey‘ bi’l-vefâ uygulamasının ilk çıktığı dönemlerde işlemin yapısına dair yapılan değerlendirmelerin paralellik arz ettiği gösterilecektir. Bu çalışmadaki amacımız işlemlerin meşruiyetine dair bir değerlendirme olmayıp, sadece uygulamalar arasındaki bağlantı ve benzerlikle birlikte, her uygulamanın kendi hukuk sistemi içerisinde nasıl ele alındığını göstermektir.