ALPAMIŞ DESTANI’NIN SİBİRYA TATARLARINDAKİ MASAL VERSİYONLARININ (ALIP MEMŞEN) KARŞILAŞTIRMALI İNCELEMESİ

Sibirya Tatarlarının Alıp Memşen masallarında diğer Alpamış anlatılarıyla pek çok ortak motif yer alsa da onlarda görülmeyen motiflere de rastlanır. Bu makalenin amacı Sibirya Tatarlarının Alıp Memşen masallarını versiyonlarıyla ve Türk Dünyasındaki varyantlarıyla karşılaştırmalı olarak incelemek ve bu masalların Alpamış Destanı çalışmaları içindeki konumunu ortaya koymaktır. Çalışmada Karşılaştırmalı Metin Analizi Yöntemi kullanılmıştır. Makalede Alıp Memşen masallarının altı versiyonunun şahıs kadrosu versiyonlar arası ve Türk Dünyası varyantları arası karşılaştırma yapılarak şu başlıklar altında incelenmiştir: Kahraman, kahramanın babası, kahramanın annesi, kahramanın karısı, kahramanın kız kardeşi, kahramanın erkek kardeşi, kahramanın atı, yeni damat, yardımcı kızlar ve yaşlı Rus kadın, yabancı şehir halkı. Daha sonra versiyonların muhtevaları versiyonlar arası ve Türk Dünyası varyantları arası karşılaştırma yapılarak şu başlıklar altında incelenmiştir: Kahramanın yurdundan ayrılması, kahramanın alp uykusuna yatması ve tutsak edilmesi, kahramanın tutsak edildiği zindan, kahramanın ailesine haber göndermesi, kahramanın esirlikten kurtuluşu, kahramanın dönüşü ve intikam alışı. Araştırmanın sonucunda Alıp Memşen versiyonlarının diğer varyantlarda olmayan dikkate değer farklılıkları detaylarıyla ortaya konulmuştur.