Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi

Urfa kenti tarih boyunca ev sahipliği yaptığı birçok uygarlığın izleri ile çok katmanlı (palimpsest) bir yapıya sahip olmuştur. Bu çalışmada amaç, Urfa kentinin palimpsest yapısını kentteki Neolitik Dönem kutsal mekânları üzerinden tipomorfolojik bir yaklaşım ile analiz etmektir. Kentin Mezopotamya toprakları dahilinde olması ve önemli coğrafi konumu, antik dönemlerden beri inanç sistemleri ve kutsal mekânlar için bir merkez olmasını da beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda kentin Neolitik Dönem höyüklerindeki kutsal mekânları, tipomorfoloji ve kentsel morfoloji kavramları çerçevesinde, sadece dini işlevleri ile değil mekânsal organizasyonları ve mimari bileşenleri ile de ele alınacaktır. Bu sayede, kentteki kutsal mekânların tip ve biçim ilişkisinin nasıl olduğu ortaya konmuş olacaktır. Çalışma, Urfa’nın Neolitik Dönem höyüklerindeki kutsal mekânlarının belirlenmesi ve haritalanması ile başlamıştır. Çalışma kent için kutsal mekânları tipomorfolojik bir yaklaşım ile analizi hedeflediğinden, her höyük mekânsal form, mimari elemanlar, figüratif elemanlar, malzeme-buluntu verileri ve mekânsal büyüklükler başlıklarında detaylı şekilde ele alınmıştır. Yapılan bu sınıflandırmadan elde edilen bulgular tablolaştırılarak, kutsal mekanların ortak tipolojiler üzerinden mekânsal okuması yapılmıştır.