The Tragıc Human Conditions In Tomris Uyar’s Dizboyu Papatyalar

Öz: Öykü türüne sadık bir yazar olan Tomris Uyar, Türk öykücülüğünün insan odaklı metinlerinin yetkin bir kalemidir. Dizboyu Papatyalar yazarın merkeze insanı ve onun çatışmalarını yerleştirdiği sekiz hikâyeden oluşur. Her öyküsünde yazar, projeksiyonu bir kişiye yöneltir ve onu, okura trajik yazgısını oluşturan ögeleriyle sunar. Eski Yunan’dan günümüze taşınan bir tür olarak tragedya/trajedi zamanla Türkçede “facia” sözcüğünün yerine kullanılır hâle gelmiştir. Edebî bir tür olarak trajedide de belli dönüşümler gerçekleşmiş olup 20. yüzyıla gelindiğinde modern trajedi kavramı doğmuştur. Burada artık büyük anlatıların, büyük kahramanların trajik yazgısı değil sıradan insan ve onun çatışmalarıyla örülü trajik yaşamları vardır. Hem klâsik trajedi de hem modern trajedi örneklerinde insanın trajik yazgısı karşısındaki edilgenliği vurgulanır. Tiyatrodan edebiyatın diğer türlerine geçiş yapan trajedinin modern öyküde bir örneği olarak okunabilecek Dizboyu Papatyalar’daki metinlerde karşılaştığımız öykü kişileri de trajik yazgılarını yaşarlar. Bu yaşam öykülerinde trajik hatalar vardır ama vaka metinlerde öne çıkmaz. Trajik hata olarak değerlendirilebilecek çatışma veya doğrudan olayların seyrini değiştirecek kırılmalar yaşanır ve bunlar karşısında öykü kişisinin ne hissettiği ile düşünceleri öne çıkarılır. Uyar’ın öykülerinde bazen bu yazgıyı kırma yolunda eyleme kalkışanları bazen de bu yazgısı eylemsizliğinden, edilgenliğinden kaynaklananların öyküsünü okuruz. Her iki durumda da tıpkı klasik ve modern trajedi örneklerinde olduğu gibi kahraman/karakter yazgısını kıramaz ve trajik olanı yaşar. Bu çalışmada öykülerdeki kişilerin varoluşsal sancılarına eşlik eden ve trajik kabul edilebilecek olay ve durumlar irdelenerek trajik sonla biten öyküler incelenmiştir.