19. Yüzyıl Sonu İstanbul’unda Bir “Arka Plan” Mimarı: Annibale Rigotti

Tanzimat Dönemi’nin modernleşme çalışmaları paralelinde, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, Osmanlı Devleti’nde İtalyan mimarların çoğalmaya başladığı gözlemlenmektedir. Bu mimarlar başkent İstanbul başta olmak üzere, İmparatorluğun birçok şehrinde faaliyet göstererek Batı mimarlık üsluplarının ve teknolojilerinin Doğu’ya taşınmasında etkin olmuşlardır. Bunların önde gelenlerinden biri Sultan II. Abdülhamid döneminde İstanbul’a gelen Raimondo D’Aronco’dur. D’Aronco 1893 yılında II. Abdülhamid’in düzenlemeyi planladığı Dersaadet Ziraat ve Sanayi Sergi-i Umumisi’nin tasarım ve uygulamasını yapmak üzere İstanbul’a gelmiştir. Sergi için çalışmaya başladıktan kısa süre sonra, zamanın kısıtlılığı ve projenin büyük boyutlu olması nedeniyle Saray’dan bir yardımcı heyeti talep etmiştir. Bu heyet üyelerinin bir kısmının İtalya’dan, kendi seçimiyle getirtilmesini de istemiştir. Akabinde, ona bu projede yardım edecek birkaç İtalyan İstanbul’a gelmiştir. Bunlardan biri, tanışmaları 1890’lı yıllara uzanan, Torinolu mimar Annibale Rigotti’dir. Neredeyse bir yıl boyunca hazırlıkları yapılan İstanbul sergisi 10 Temmuz 1894 tarihinde gerçekleşen büyük deprem nedeniyle iptal edilmiştir. Yardımcı heyetin bilinen diğer üyeleri İtalya’ya dönmüş, ancak Rigotti, D’Aronco ile birlikte İstanbul’da kalmıştır. Depremin ardından Yıldız Sarayı’ndaki onarım çalışmalarına katılmış ve D’Aronco’nun Saray dışından baniler için yaptığı bazı projelerine yardım etmiştir. Ayrıca, gerçekleşmemiş olsalar da, ondan bağımsız birkaç proje hazırlamıştır. Bu makalede, 1893-1896 yılları arasında İstanbul’da kalan İtalyan mimar Annibale Rigotti tanıtılmaktadır. Özellikle onun Osmanlı Devleti sınırları içinde gerçekleştirdiği mimari aktiviteleri, Rigotti aile arşivinden ulaşılan yeni görsel veriler, arşiv belgeleri ve dönem gazeteleri üzerinden değerlendirilmektedir. Ayrıca mimarın Torino’ya döndükten sonra gerçekleştirdiği bazı çalışmalarında İstanbul’dan aldığı ilhamın izi sürülmektedir.