O‘QUVCHILARNI MANTIQIY FIKRLASHGA O‘RGATISHDA O‘QUV MATERIALINING O‘QISHLILIK DARAJASI

Maqolada oʻquvchilarni mantiqiy fikrlashga oʻrgatishda zarur boʻladigandidaktik vositalar haqida haqida soʻz boradi. Oʻquv materialining ahamiyatiga urgʻu beriladi.Olingan bilimlar foydaligi oʻquvchilar kelajakda qanday foydalana olishlari darajasida boʻladi.Oʻquvchilarda mantiqiy fikrlashni shakllantirishda oʻqituvchi omili va oʻquv materiali masalasidolzarblik kasb etadi. Bularsiz oʻquvchida mantiqiy fikrlashning shakllanishi imkonsizhisoblanadi.Oʻquv fani maqsadi, yosh psixologiyasimi hisobga olib tanlangan oʻqib materiali oʻquvchinimantiqiy fikrlashga qulay “maydon” boʻlishi zarur. Oʻqishlilik darajasi talablariga ham moskelishi taʼkidlanadi. Dunyo taʼlim sohasida qoʻllanib kelinayotgan Flesh indeksini oʻzbekadabiyoti metodikasida qoʻllash uchun tavsiyalar beriladi. Ilk marta oʻzbek tili uchun tavsiyaetilayotgan oqishlilik indeksini qay tarzda qoʻllash yoʻllari yozilgan.Oʻqishlilik indeksi – matnni anglashning murakkablik darajasini aniqlash oʻlchovi.Oʻqishlilik indeksi bir necha parametrlar asosiga koʻra hisoblanadi, masalan: poligrafiya (nashrishlari) jihatidan (harflarning hajmi oʻlchovi, rangning och yo toʻqligi, yorqinlik darajasi,sahifaning oʻlchovi kabilar), semantik va stilistik jihati (matndagi sodda va qoʻshma gaplarmiqdori, gapdagi soʻzlar soni, soʻzlardagi boʻgʻinlar soni, tez-tez yoki kam uchraydigansoʻzlarning solishtirma soni, neologizm va jargonlar miqdori) kabilar. Flesh indeksini oʻzbektilidagi matnlar uchun tatbiq etishda uni ingliz tili uchun ishlab chiqilganligini inobatga olishlozim. Har bir tilning oʻziga xos grammatik qurilishi boʻlib, ingliz tili uchun yaratilgan oson oʻqishindeksini oʻzbek tiliga tatbiq qilishda tillarning tuzilishini solishtirib koʻrish toʻgʻri boʻladi.