A THEMATİC ANALYSİS OF EBUBEKİR AĞA'S “YEGÂH KÂR”

Klâsik Türk Mûsıkîsi ağırlıklı olarak söz mûsıkîsi olup meşk adı verilen bir eğitim sistemiyle gelişimini sağlamıştır. Meşk eğitimindeki ana unsur olan icra, tavır ve üslup; ezber ve taklit yöntemiyle hocadan talebesine aktarılmaktadır. Notanın kullanılmadığı veya yeterli düzeyde notalı icranın yapılamadığı dönemlerde meşk sistemi sayesinde mûsıkî eserleri kuşaktan kuşa intikal ederek büyük ölçüde unutulması engellenmiş ve günümüze ulaşmasına olanak sağlamıştır. Klâsik Türk Mûsıkîsi bünyesinde Kâr, Kârçe, Kâr-ı Natık, Beste, Ağır Semâî, Yürük Semâî ve Şarkı gibi çok sayıda sözlü beste türlerini barındırmaktadır. Bugün elimizde bulunun en eski eser, Kâr türüne aittir. Kârlar dindışı beste türleri arasında en ihtişamlısı olarak bilinmektedir ve bu beste türündeki ilk örnek Abdülkâdir Merâgî’ye aittir. XV. yüzyıldan günümüze bu kadim beste türünde eserler veren pek çok bestekâr yetişmiştir. Bu bestekârlardan en önemlilerinden birisi, de Ebubekir Ağa’dır.Türk müziği tarihinde Lale dönemin en önemli temsilcilerinden kabul edilen Ebubekir Ağa’nın Yegâh makamında Kâr formunda bestelediği eserinin makamsal analizi bu çalışmanın ana konusunu teşkil etmektedir. Günümüzde az kullanılan Yegâh makamı ve kadim Türk müziği türlerinden olan Kâr formu bu çalışmada detaylı bir şekilde ele alınarak araştırmacıların bilgilerine sunulmuştur. Bu makalede bir bestekâr olarak Ebubekir Ağa’nın mûsıkî yaşamı, Klâsik Türk mûsıkîsindeki konumu ve bestelediği Yegâh makamında Kâr eseri tanıtılmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda Sistemci Okul olarak adlandırılan Urmiyeli Safiyüddin’den günümüze ulaşan çeşitli kuramcıların edvârlardaki tanımlamalarıyla Yegâh makamı açıklanmıştır.